Previous Mantra

Mantra 46

Rishi: Śukla-Yajurvedic ritual tradition (anukramaṇī-dependent).
Devata: Agni; Indra (Vayodhās); Vanaspati (as deified post/support).
Chandas: Ritual narrative/prose-verse (yajus-style), with embedded injunctive speech.

अ॒ग्निम॒द्य होता॑रमवृणीता॒यं यज॑मान॒: पच॒न्पक्ती॒: पच॑न्पुरो॒डाशं॑ ब॒ध्नन्निन्द्रा॑य वयो॒धसे॒ छाग॑म् । सू॒प॒स्था अ॒द्य दे॒वो वन॒स्पति॑रभव॒दिन्द्रा॑य वयो॒धसे॒ छागे॑न । अघ॒त्तं मे॑द॒स्तः प्रति॑पच॒ताग्र॑भी॒दवी॑वृधत्पुरो॒डाशे॑न । त्वाम॒द्य ऋ॑षे ।

agním adyá hótāram avṛṇīta ayáṃ yájamānaḥ pácan paktī́ḥ pácan puroḍā́śaṃ bádhnan índrāya vayo-dháse chāgám | sūpasthā́ adyá devó vanaspátir abhavad índrāya vayo-dháse chāgéna | ághattaṃ médastaḥ práti-pacatā́grabhīd ávīvṛdhat puroḍā́śena | tvā́m adyá ṛ́ṣe |

Heute hat dieser Opferherr Agni zum Hotṛ erwählt: er kocht die Speisen, er backt den Puroḍāśa und bindet den Bock für Indra, den Träger der Lebenskraft. Heute ist der Gott Vanaspati, fest gegründet, für Indra, den Träger der Lebenskraft, geworden — mit dem Bock. «Ihr habt das Fett verzehrt; backt es als Gegengabe!» So, ihn ergreifend, hat er durch den Puroḍāśa (das Opfer) gestärkt. Dich aber heute, o ṛṣi…

अ॒ग्निम् । अ॒द्य । होता॑रम् । अ॒वृ॒णी॒त । अ॒यम् । यज॑मानः । पच॑न् । पक्तीः॑ । पच॑न् । पु॒रो॒डाश॑म् । ब॒ध्नन् । इन्द्रा॑य । व॒यः॒धसे॑ । छाग॑म् । सू॒प॒स्थाः । अ॒द्य । दे॒वः । वन॒स्पतिः॑ । अ॒भ॒व॒त् । इन्द्रा॑य । व॒यः॒धसे॑ । छागे॑न । अघ॒त्तम् । मे॒द॒स्तः । प्रति॑-पचत । आ-ग्र॑भीत् । अवी॑वृधत् । पु॒रो॒डाशे॑न । त्वाम् । अ॒द्य । ऋ॑षे ।

अग्निम्Agni (as object)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
होतारम्the Hotṛ-priest
होतारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहोतृ- (प्रातिपदिक)
अवृणीतchose/selected
अवृणीत:
Kriyā
TypeVerb
Root√वृ (वृणोति)
अयम्this
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
यजमानःthe sacrificer
यजमानः:
Kartā
TypeNoun
Rootयजमान- (प्रातिपदिक)
पचन्cooking
पचन्:
Kartā
TypeVerb
Root√पच्
पक्तीःcooked portions/boilings
पक्तीः:
कर्म
TypeNoun
Rootपक्ति- (प्रातिपदिक)
पचन्cooking
पचन्:
Kartā
TypeVerb
Root√पच्
पुरोडाशम्the puroḍāśa cake
पुरोडाशम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुरोडाश- (प्रातिपदिक)
बध्नन्binding/tying
बध्नन्:
Kartā
TypeVerb
Root√बन्ध्
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
वयोधसेfor strengthening vitality/for vigor
वयोधसे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवयोधस्- (प्रातिपदिक)
छागम्a goat
छागम्:
कर्म
TypeNoun
Rootछाग- (प्रातिपदिक)
सूपस्थाhaving a good footing/standing well
सूपस्था:
Kartā
TypeAdjective
Rootसूपस्था- (प्रातिपदिक)
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
वनस्पतिःVanaspati (lord of the forest; sacrificial post/tree)
वनस्पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootवनस्पति- (प्रातिपदिक)
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√भू
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
वयोधसेfor vigor/strengthening
वयोधसे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवयोधस्- (प्रातिपदिक)
छागेनwith/by means of a goat
छागेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootछाग- (प्रातिपदिक)
अघत्तम्you two struck/killed
अघत्तम्:
Kriyā
TypeVerb
Root√हन् (घ्नाति/हन्ति)
मेदःfat
मेदः:
कर्म
TypeNoun
Rootमेदस्- (प्रातिपदिक)
तःfrom that/therefrom
तः:
Apādāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
प्रतिपचतcook back/roast in return
प्रतिपचत:
Kriyā
TypeVerb
Root√पच्
अग्रभीत्seized/took
अग्रभीत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√ग्रह्
अवीवृधत्has increased/strengthened
अवीवृधत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√वृध्
पुरोडाशेनwith the puroḍāśa cake
पुरोडाशेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपुरोडाश- (प्रातिपदिक)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
ऋषेO seer
ऋषे:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootऋषि- (प्रातिपदिक)
A
Agni
I
Indra (Vayodhās)
V
Vanaspati