Mantra 25
Rishi: Traditionally ascribed within Ka-hymn transmission to Prajāpati/Ka theology (ṛṣi-attribution varies in ancillary indices).
Devata: Ka (Prajāpati) through the refrain; explicitly also Āpaḥ and Agni in the narrative frame.
Chandas: Triṣṭubh (by cadence and pāda-length typical of the Ka-sūkta style).
Samhita Patha (Devanagari)
आपो॑ ह॒ यद्बृ॑ह॒तीर्विश्व॒माय॒न् गर्भं॒ दधा॑ना ज॒नय॑न्तीर॒ग्निम् । ततो॑ दे॒वाना॒ᳪ सम॑वर्त॒तासु॒रेक॒: कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
Transliteration
ā́po ha yád bṛhatī́r víśvam ā́yan gárbhaṃ dádhānā janáyantīr agním | táto devā́nāṃ sám avartatā́sur ékaḥ kásmai devā́ya havíṣā vidhema
Translation
Als wahrlich die Wasser, die Mächtigen, das All durchdrangen, den Keim in sich tragend und Agni hervorbringend, da entstand aus ihnen die Schar der Götter: welchem Gott, dem Einen, sollen wir mit Opfergabe Verehrung darbringen?
Padapatha (Word Analysis)
आपः । ह । यत् । बृहतीः । विश्वम् । आयन् । गर्भम् । दधानाः । जनयन्तीः । अग्निम् । ततः । देवानाम् । सम्-अवर्तत । आसु । एकः । कस्मै । देवाय । हविषा । विधेम
Word by Word
आपःwaters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) / आपस्
हindeed
ह:
—
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
यत्which/that
यत्:
कर्म (यत्-सम्बन्धेन) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बृहतीःgreat, vast
बृहतीः:
कर्तृ (आपः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootबृहती (प्रातिपदिक; बृहत्-स्त्री)
विश्वम्the whole (universe)
विश्वम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
आयन्came, approached
आयन्:
—
TypeVerb
Rootइ (धातु) + आ- (उपसर्ग)
गर्भम्embryo, germ
गर्भम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
दधानाःbearing, placing
दधानाः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootधा (धातु) → दधा- (वर्तमान-धातु) + शतृ
जनयन्तीःcausing to be born, generating
जनयन्तीः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootजन् (धातु) + णिच् (causative) → जनय
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ततःthereupon, from that
ततः:
अपादान (क्रमेण/तस्मात्)
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्ययीभाव)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
अवर्ततarose/turned into being
अवर्तत:
—
TypeVerb
Rootवृत् (धातु) + अव- (उपसर्ग)
असुरःthe Asura (lordly being)
असुरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
एकःone, single
एकः:
कर्तृ (असुरः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
कस्मैto which (god)?
कस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवायto the god
देवाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
हविषाwith oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
विधेमmay we offer/serve
विधेम:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु) + वि- (उपसर्ग)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)A
AgniK
Ka / Prajāpati (the ‘Who?’)V
Viśve Devāḥ (host of the gods)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes