Mantra 29
Rishi: Śukla-Yajurvedic tradition
Devata: Satya (as ritual truth/order) and the Gods as paradigmatic agents
Chandas: Yajus; irregular
Samhita Patha (Devanagari)
यद्दे॒वासो॑ ल॒लाम॑गुं॒ प्र वि॑ष्टी॒मिन॒मावि॑षुः । स॒क्थ्ना दे॑दिश्यते॒ नारी॑ स॒त्यस्या॑क्षि॒भुवो॒ यथा॑
Transliteration
yád devā́so lalā́maguṃ prá viṣṭī́minam ā́viṣuḥ | sákthnā dediśyate nā́rī satyásyākṣí-bhuvo yáthā
Translation
Als die Götter den Gezeichneten, den Ausgezeichneten, offenbar machten, wird die Frau am Schenkel erkannt — wie bei der Wahrheit (Satya) die Brauen an den Augen sind.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । दे॒वासः॑ । ल॒लाम॑गुम् । प्र । वि॒ष्टी॒मिन॑म् । आ॒वि॒षुः॒ । स॒क्थ्ना । दे॒दि॒श्य॒ते॒ । नारी॑ । स॒त्यस्य॑ । अ॒क्षि॒-भुवः॑ । यथा॑
Word by Word
यत्that which / when / whatever
यत्:
सम्बन्ध/अन्वय-निर्देशक (यद्-तद् सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
ललामगुम्an ornament/mark (crest, emblem)
ललामगुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootललाम (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
विष्टीम्the encircling band / enclosure / surrounding (vīṣṭi)
विष्टीम्:
कर्म (गत्यर्थ/प्रवेशार्थ-क्रियायाः लक्ष्यः)
TypeNoun
Rootविष्टी (प्रातिपदिक)
इनम्the strong/forceful one; a leader/possessor of power (ina)
इनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootइन (प्रातिपदिक)
आविषुःthey entered / they caused to enter
आविषुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√विश् (विश् प्रवेशने) + आ (उपसर्ग)
सक्थ्नाwith the thigh/leg
सक्थ्ना:
करण
TypeNoun
Rootसक्थि/सक्थन् (प्रातिपदिक ‘thigh/leg’)
देदिश्यतेshines forth / is made to shine
देदिश्यते:
क्रिया
TypeVerb
Root√दिश्/√दिश् (दीप्तौ/दर्शन-प्रकाशने) (वेदिक-रूप ‘देदिश्यते’ = तीव्र-दीप्ति/प्रकाश-भावः)
नारीthe woman
नारी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
सत्यस्यof truth / of the true (one)
सत्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun/Adjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
अक्षिभुवःeye-born / sprung from the eye (epithet)
अक्षिभुवः:
विशेषण/सम्बन्ध (नारी-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootअक्षि (प्रातिपदिक ‘eye’) + भू (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधार ‘being, becoming’) → समास/बहुव्रीहि-प्रायः
यथाas, just as
यथा:
—
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Entities Mentioned
S
SatyaD
Devas (the Gods collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes