Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 37

Rishi: Yājñavalkya-tradition (general)
Devata: Iḍā; Bhāratī; Sarasvatī; Aśvins; Indra
Chandas: Yajus-formulaic (non-fixed metre)

होता॑ यक्षत्ति॒स्रो दे॒वीर्न भे॑ष॒जं त्रय॑स्त्रि॒धात॑वो॒ऽपसो॑ रू॒पमिन्द्रे॑ हिर॒ण्यय॑म॒श्विनेडा॒ न भार॑ती वा॒चा सर॑स्वती॒ मह॒ इन्द्रा॑य दुह इन्द्रि॒यं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

hótā yákṣat tísro devī́r ná bheṣajáṃ tráyas tridhā́tavo’páso rūpám índre hiraṇyáyam aśvinéḍā ná bhā́ratī vācā́ sárasvatī máha índrā́ya duha indríyaṃ páyaḥ sómaḥ parisrutā́ ghṛtáṃ mádhu vyàntu ā́jyasya hótar yája

Der Hotṛ vollziehe das Opfer: die drei Göttinnen als Heilmittel; die dreifachen Bestandteile, die Gestalt des heiligen Wirkens, golden für Indra; die Aśvins; Iḍā gleichsam, Bhāratī mit der Rede, Sarasvatī. Sie melken für Indra Größe hervor, Kraft wie Milch. Es strömen: die Milch, der Soma, wohl geseiht, das Ghee und der Honig — zur Opferbutter; o Hotṛ, opfere.

होता । यक्षत् । तिस्रः । देवीः । न । भेषजम् । त्रयः । त्रि-धातवः । अपसः । रूपम् । इन्द्रे । हिरण्ययम् । अश्विनौ । इडा । न । भारती । वाचा । सरस्वती । महः । इन्द्राय । दुह । इन्द्रियम् । पयः । सोमः । परि-स्रुताः । घृतम् । मधु । व्यन्तु । आज्यस्य । होतः । यज ।

होताthe Hotṛ-priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक) < √हु (जुहोति) यज्ञकर्मणि
यक्षतिworships / performs sacrifice
यक्षति:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (देवपूजासंगतिकरणदानादिषु)
तिस्रःthree
तिस्रः:
कर्म
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
देवीःgoddesses
देवीः:
कर्म
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
like / as
:
TypeIndeclinable
Root
भेषजम्a remedy, medicine
भेषजम्:
उपमान (कर्म-सम्बद्ध)
TypeNoun
Rootभेषज (प्रातिपदिक)
त्रयःthree
त्रयः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
त्रिधातवःthe three elements/constituents
त्रिधातवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootत्रि + धातु (प्रातिपदिक)
अपसःof the work/rite
अपसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअपस् (प्रातिपदिक)
रूपम्form, appearance
रूपम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
इन्द्रेin/with Indra
इन्द्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
हिरण्ययम्golden
हिरण्ययम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootहिरण्यय (प्रातिपदिक)
अश्विनेwith the Aśvins
अश्विने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
इडाIḍā (goddess/oblation-personification)
इडा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइडा (प्रातिपदिक)
like / as
:
TypeIndeclinable
Root
भारतीBhāratī
भारती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभारती (प्रातिपदिक)
वाचाby speech
वाचा:
करण
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
महेto the great
महे:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
इन्द्रायto Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
दुहmilk forth / yield
दुह:
क्रिया
TypeVerb
Root√दुह् (दोग्धि) (वैदिक-लोट्/आज्ञार्थे)
इन्द्रियम्vigorous, powerful
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
पयःmilk; sap
पयः:
कर्म
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
परिस्रुताःwell-flowed, filtered
परिस्रुताः:
कर्तृ-विशेषण/कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootपरि-√स्रु (स्रवति) → परिस्रुत (कृदन्त)
घृतम्ghee
घृतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
मधुhoney; sweetness
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
व्यन्तुlet them blow/spread (forth)
व्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि-√अन् (अनिति/अनति) (वैदिक)
आज्यस्यof the clarified butter (offering)
आज्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआज्य (प्रातिपदिक)
होतरीin/at the Hotṛ
होतरी:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
यजsacrifice! worship!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज्
I
Iḍā
B
Bhāratī
S
Sarasvatī
A
Aśvins
I
Indra