Mantra 75
Rishi: RV-derived Soma-cycle attribution; Śukla-Yajurveda transmission under Yājñavalkya lineage.
Devata: Aśvins, Sarasvatī, Indra (Vṛtrahan, Śatakratu).
Chandas: RV-style; likely Triṣṭubh/Jagatī mixture depending on pada-count.
Samhita Patha (Devanagari)
ता भि॒षजा॑ सु॒कर्म॑णा॒ सा सु॒दुघा॒ सर॑स्वती । स वृ॑त्र॒हा श॒तक्र॑तु॒रिन्द्रा॑य दधुरिन्द्रि॒यम्
Transliteration
tā bhiṣájā sukármaṇā sā sudúghā sárasvatī | sá vṛtrahā śatákratur índrāya dadhur indriyám
Translation
Jene beiden, als Heiler mit kundigem Wirken, und sie, Sarasvatī, die gut Milch spendet; er, der Vṛtra-Schlächter, der Hundertkräftige — sie verliehen Indra die indriyische Kraft.
Padapatha (Word Analysis)
ता । भिषजा । सुकर्मणा । सा । सुदुघा । सरस्वती । सः । वृत्रहा । शतक्रतुः । इन्द्राय । दधुः । इन्द्रियम्
Word by Word
ताःthose (fem., they)
ताः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → सा
भिषजाwith the healer/physician
भिषजा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभिषज् (प्रातिपदिक)
सुकर्मणाwith good deed/efficacious act
सुकर्मणा:
Karaṇa
TypeNoun (compound)
Rootसु-कर्मन् (प्रातिपदिक)
साshe
सा:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → सा
सुदुघाwell-milking; bountiful
सुदुघा:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-दुघा (प्रातिपदिक; दुह्-धातुजन्य विशेषण)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
Kartā
TypeNoun (proper)
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → सः
वृत्रहाVṛtra-slayer
वृत्रहा:
Kartā
TypeNoun/Epithet
Rootवृत्र-हन् (प्रातिपदिक; समास) → वृत्रहा
शतक्रतुःof a hundred powers/rites
शतक्रतुः:
Kartā
TypeNoun/Epithet
Rootशत-क्रतु (प्रातिपदिक; समास)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
दधुःthey placed / they bestowed
दधुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (डुधाञ्) धातु
इन्द्रियम्power; vigor; lordly strength
इन्द्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AśvinsS
SarasvatīI
Indra (Vṛtrahan, Śatakratu)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes