Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic transmission; specific ṛṣi assignment not explicit in the given excerpt)
Devata: Vasus–Rudras–Ādityas; Dyāvāpṛthivī; Mitra-Varuṇa; Maruts; Agni
Chandas: Mixed/prose-yajus with embedded rhythmic cola (not a single fixed chandas; characteristic of Yajurvedic yajus-formulas)

वसु॑भ्यस्त्वा रु॒द्रेभ्य॑स्त्वा ऽऽदि॒त्येभ्य॑स्त्वा॒ संजा॑नाथां द्यावापृथिवी मि॒त्रावरु॑णौ त्वा॒ वृष्ट्या॑वताम् । व्यन्तु॒ वयो॒क्तᳪ रिहा॑णा म॒रुतां॒ पृषतीर्गच्छ व॒शा पृश्नि॑र्भू॒त्वा दिवं॑ गच्छ॒ ततो॑ नो॒ वृष्टि॒माव॑ह । च॒क्षु॒ष्पा अ॑ग्नेऽसि॒ चक्षु॑र्मे पाहि

vásubhyas tvā rudrébhyas tvā ādityébhyas tvā saṃjā́nāthāṃ dyāvāpṛthivī mitrā́varuṇau tvā vṛ́ṣṭyāvatām | vyàntu váyo uktáṃ rihā́ṇā marútāṃ pṛ́ṣatīr gaccha vaśā́ pṛ́śnir bhūtvā diváṃ gaccha táto no vṛ́ṣṭim ā́vaha | cákṣuṣpā agne ’si cákṣur me pāhi

Dich den Vasus, dich den Rudras, dich den Ādityas. Himmel und Erde mögen dich in Eintracht zusammenführen; Mitra und Varuṇa mögen dich mit Regen versehen. Fortgetrieben seien die Geflügelten, die nagen und verzehren. Zieh dahin als die gesprenkelten (Scharen) der Maruts; als unfruchtbare Kuh, zur Pṛśni werdend, geh zum Himmel; von dort bring uns Regen herbei. Du bist augenbegabt, o Agni; behüte mein Auge.

वसु॑भ्यः । त्वा । रु॒द्रेभ्यः॑ । त्वा । आ॒दि॒त्येभ्यः॑ । त्वा । सं-जा॑नाथाम् । द्यावा-पृथिवी इति । मि॒त्रा-वरु॑णौ । त्वा । वृष्ट्या॑-वताम् । वि-अन्तु॑ । वयः॑ । उ॒क्तम् । रिहा॑णाः । म॒रुताम्॑ । पृषतीः॑ । गच्छ । व॒शा । पृश्निः॑ । भू॒त्वा । दिवम् । गच्छ । ततः॑ । नः॒ । वृष्टि॑म् । आ-वह । च॒क्षु॒ष्पाः । अ॒ग्ने । अ॒सि । चक्षुः॑ । मे॒ । पाहि

वसुभ्यःto/for the Vasus
वसुभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवसु
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्)
रुद्रेभ्यःto/for the Rudras
रुद्रेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootरुद्र
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्)
आदित्येभ्यःto/for the Ādityas
आदित्येभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootआदित्य
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्)
संजानाथाम्may you two recognize/agree upon (accept)
संजानाथाम्:
कर्तृ (आह्वान/विधि)
TypeVerb
Rootसम् + √ज्ञा (जानाति)
द्यावापृथिवीHeaven and Earth
द्यावापृथिवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यावा-पृथिवी (द्वन्द्व)
मित्रावरुणौMitra and Varuṇa
मित्रावरुणौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र-वरुण (द्वन्द्व)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्)
वृष्ट्यावताम्may (they) be endowed with rain
वृष्ट्यावताम्:
कर्तृ (आशीर्वाद)
TypeAdjective
Rootवृष्टि + वत्
व्यन्तुlet them blow/fan forth
व्यन्तु:
कर्तृ
TypeVerb
Rootवि + √अन् (अनति/अनुते) अथवा √वा (वाति) वैदिक प्रयोगे
वयःvigor/life-force
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस्
उक्तम्spoken/uttered
उक्तम्:
कर्म/विशेषण
TypeParticiple
Root√वच् (उच्यते) → उक्त
रिहाणाःlicking/consuming
रिहाणाः:
कर्तृ
TypeParticiple
Root√रिह् (लेहने) → रिहाण
मरुताम्of the Maruts
मरुताम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमरुत्
पृषतीःthe speckled (deer/cows)
पृषतीः:
कर्म
TypeNoun
Rootपृषती
गच्छgo
गच्छ:
कर्तृ (आज्ञा)
TypeVerb
Root√गम्
वशाthe vashā-cow (a sacrificial cow)
वशा:
कर्तृ/सम्बोधन (प्रयोगानुसार)
TypeNoun
Rootवशा
पृश्निःthe speckled one
पृश्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपृश्नि
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
पूर्वकाल
TypeGerund
Root√भू
दिवम्to heaven
दिवम्:
कर्म/गति-लक्ष्य
TypeNoun
Rootदिव् (द्यौः) / दिव
गच्छgo
गच्छ:
कर्तृ (आज्ञा)
TypeVerb
Root√गम्
ततःfrom there/thereupon
ततः:
अपादान/क्रम
TypeIndeclinable
Rootततः
नःfor us/our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
वृष्टिम्rain
वृष्टिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृष्टि
आवहbring (hither)
आवह:
कर्तृ (आज्ञा)
TypeVerb
Rootआ + √वह
चक्षुष्पाःpossessing sight
चक्षुष्पाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootचक्षुस् + पा (पायिन्/पातृ) → चक्षुष्पा
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
असिyou are
असि:
कर्तृ
TypeVerb
Root√अस्
चक्षुः(the) eye/sight
चक्षुः:
प्रेडिकेट-नाम
TypeNoun
Rootचक्षुस्
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
पाहिprotect
पाहि:
कर्तृ (आज्ञा)
TypeVerb
Root√पा (पालने)
V
Vasus
R
Rudras
Ā
Ādityas
D
Dyāvāpṛthivī (Heaven and Earth)
M
Mitra–Varuṇa
M
Maruts
A
Agni (cakṣuṣpā)