Mantra 65
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Vājasaneyin transmission; specific ṛṣi ascription not explicit in the given excerpt)
Devata: Agni (Vaiśvakarman aspect)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence (ritual prose-verse); requires metrical confirmation against pada-count in recension
Samhita Patha (Devanagari)
यत्र॒ धारा॒ अन॑पेता॒ मधो॑र्घृ॒तस्य॑ च॒ याः । तद॒ग्निर्वै॑श्वकर्म॒णः स्व॑दे॒र्वेषु॑ नो दधत्
Transliteration
yátra dhā́rā anapetā́ mádhor ghr̥tásya ca yā́ḥ | tád agnír vaiśvakarmaṇáḥ svadérveṣu no dadhat ||
Translation
Wo die Ströme ununterbrochen sind — der Süße und des geklärten Butters —, dort möge Agni als Vaiśvakarman dies für uns in den wohlgeordneten Stätten festsetzen.
Padapatha (Word Analysis)
यत्र । धाराः । अनपेताḥ । मधोः । घृतस्य । च । याः । तत् । अग्निः । वैश्वकर्मणः । स्वदेर्वेषु । नः । दधत्
Word by Word
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)
धाराःstreams, flows
धाराः:
Kartā
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
अनपेताःnot departed, not failing
अनपेताः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअनपेत (√इ ‘to go’ + अप-; क्त-प्रत्यय; नञ्-पूर्वक)
मधोःof honey/sweetness
मधोः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
घृतस्यof ghee
घृतस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
याःwhich (those)
याः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वैश्वकर्मणःof Viśvakarman / the all-fashioner
वैश्वकर्मणः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun/Adjective
Rootवैश्वकर्मण (प्रातिपदिक; विश्वकर्मन्-सम्बद्ध)
स्वदेर्वेषुin the Svadeṛva-s (places/realms so named)
स्वदेर्वेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootस्वदेर्व (प्रातिपदिक; ‘स्वदेर्व’ इति स्थान/लोक-नामवत्)
नःfor us / of us
नः:
Sampradāna (beneficiary, ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
दधत्placing, bestowing
दधत्:
Kartā (as verbal qualifier of Agni)
TypeVerb (participle)
Root√धा (दधाति) — शतृ (वर्तमान कृदन्त)
Entities Mentioned
A
AgniA
Agni VaiśvakarmanRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes