Mantra 60
Rishi: Not specified in the excerpt.
Devata: Solar/Āditya power (with strong cosmic-support imagery).
Chandas: Undetermined from excerpt alone.
Samhita Patha (Devanagari)
उ॒क्षा स॑मु॒द्रो अ॑रु॒णः सु॑प॒र्णः पूर्व॑स्य॒ योनिं॑ पि॒तुरा वि॑वेश । मध्ये॑ दि॒वो निहि॑त॒: पृश्नि॒रश्मा॒ वि च॑क्रमे॒ रज॑सस्पा॒त्यन्तौ॑
Transliteration
ukṣā́ samudró aruṇáḥ supárṇaḥ pū́rvasya yónim pitúr ā́ viveśa | mádhye divó níhitaḥ pṛśnír áśmā ví cakrame rájasas pā́ty ántau
Translation
Der Stier, der Ozean, der Rötliche, der schön Beflügelte, ist in den früheren Schoß des Vaters eingegangen. Inmitten des Himmels ist der gesprenkelte Stein niedergelegt; er ist weit ausgeschritten und behütet die beiden Enden der Räume.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒क्षा । स॒मु॒द्रः । अ॒रु॒णः । सु॒प॒र्णः । पूर्व॑स्य । योनिम्॑ । पि॒तुः । आ । वि॒वेश । मध्ये॑ । दि॒वः । निहि॑तः । पृश्निः॑ । अ॒श्मा । वि । च॒क्रमे । रज॑सः । पा॒ति । अन्तौ॑ ।
Word by Word
उक्षाthe bull (impregnator/virile one)
उक्षा:
Kartā
TypeNoun
Rootउक्षन् (प्रातिपदिक) / उक्षन्-
समुद्रःthe ocean
समुद्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
अरुणःreddish, tawny
अरुणः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअरुण (प्रातिपदिक)
सुपर्णःthe fair-winged one (bird)
सुपर्णः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootसुपर्ण (प्रातिपदिक)
पूर्वस्यof the former/earlier
पूर्वस्य:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
योनिम्womb; source; seat
योनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
पितुःof the father
पितुः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
आto, unto; in
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
विवेशentered
विवेश:
Kriyā
TypeVerb
Root√विश्
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun (locative form)
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven/sky
दिवः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
निहितःplaced, deposited
निहितः:
Kartā
TypeParticiple (Adjective)
Rootनि + √धा → निहित (कृदन्त)
पृश्निःthe speckled one; dappled
पृश्निः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootपृश्नि (प्रातिपदिक)
अश्माstone; rock
अश्मा:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्मन् (प्रातिपदिक)
विapart, forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
चक्रमेstrode; stepped forth
चक्रमे:
Kriyā
TypeVerb
Root√क्रम्
रजसःof the region/space; of the atmosphere
रजसः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
पातिprotects, guards
पाति:
Kriyā
TypeVerb
Root√पा (पालने)
अन्तौthe two ends (extremes)
अन्तौ:
Karma
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ā
Āditya/Sūrya (Solar power)D
Dyauḥ/HeavenP
Prajāpati / ‘the Father’ (pitṛ)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes