Mantra 29
Rishi: Cosmogonic seer-tradition (ṛṣayaḥ pūrve implied); Vājasaneyin redactional attribution to Yājñavalkya’s school
Devata: Āpaḥ (Waters) / the hidden Garbha (incipient Agni/Prajāpati)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
प॒रो दि॒वा प॒र ए॒ना पृ॑थि॒व्या प॒रो दे॒वेभि॒रसु॑रै॒र्यदस्ति॑ । कᳪस्वि॒द् गर्भं॑ प्रथ॒मं द॑ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वाः स॒मप॑श्यन्त॒ पूर्वे॑
Transliteration
paró diváḥ pará enā́ pṛthivyā́ḥ paró devébhir ásurair yád ásti | káṃ svíd gárbhaṃ prathamáṃ dadhre ā́po yátra devā́ḥ samápaśyanta pū́rve
Translation
Jenseits des Himmels, jenseits dieser Erde, jenseits dessen, was bei Devas und Asuras ist — welchen ersten Keim hielten die Wasser, wo die Götter der Vorzeit ihn gemeinsam erblickten?
Padapatha (Word Analysis)
परः । दिवः । परः । एना । पृथिव्याः । परः । देवेभिः । असुरैः । यत् । अस्ति । कम्-स्वित् । गर्भम् । प्रथमम् । दध्रे । आपः । यत्र । देवाः । सम्-अपश्यन्त । पूर्वे
Word by Word
प॒रःbeyond, higher
प॒रः:
विशेषणम् (अधिकरण-सम्बन्धे) / विधेय-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
दि॒वःof heaven, of the sky
दि॒वः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
प॒रःbeyond
प॒रः:
विशेषणम् (अधिकरण-सम्बन्धे) / विधेय-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
ए॒नाःof this (one)
ए॒नाः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एन-आदेशः)
पृ॑थि॒व्याःof the earth
पृ॑थि॒व्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
प॒रःbeyond
प॒रः:
विशेषणम् (अधिकरण-सम्बन्धे) / विधेय-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
दे॒वेभिःwith the gods
दे॒वेभिः:
सह/साकं-सम्बन्ध (तृतीया)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
असु॑रैःwith the asuras
असु॑रैः:
सह/साकं-सम्बन्ध (तृतीया)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
यत्whatever (that which)
यत्:
कर्तृ/कर्म-स्थान (सापेक्ष-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्तिis, exists
अस्ति:
अस्ति-क्रियापदम्
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
कम्whom? / what?
कम्:
कर्म (दध्रेः)
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वित्indeed? (interrogative particle)
स्वित्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
गर्भम्embryo, germ
गर्भम्:
कर्म (दध्रेः)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
प्रथ॒मम्first
प्रथ॒मम्:
विशेषणम् (गर्भम्)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
द॑ध्रेheld, bore, contained
द॑ध्रे:
क्रिया (मुख्या)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ (दध्रेः)
TypeNoun
Rootआप्/आपः (प्रातिपदिक; नित्यबहुवचन)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (स्थान)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
दे॒वाःthe gods
दे॒वाः:
कर्तृ (समपश्यन्)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
स॒मप॑श्यन्तsaw together, beheld
स॒मप॑श्यन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootसम् + पश्य् (धातु)
पूर्वे॑the former, the earlier (ones)
पूर्वे॑:
विशेषणम् (देवाः)
TypeAdjective (substantivized)
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)G
Garbha (incipient Agni/Prajāpati)D
Devaḥ pūrve (the ancient gods)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes