Mantra 65
Rishi: Vājasaneyin tradition (Saṃhitā corpus attribution).
Devata: Pramā (measure) as operative power; implicitly Prajāpati as the measured totality.
Chandas: Yajus (non-metrical, technical measuring formula).
Samhita Patha (Devanagari)
स॒हस्र॑स्य प्र॒माऽसि॑ स॒हस्र॑स्य प्रति॒माऽसि॑ स॒हस्र॑स्यो॒न्माऽसि॑ साह॒स्रो॒ऽसि स॒हस्रा॑य त्वा
Transliteration
sahásrasya pramā́’si sahásrasya pratimā́’si sahásrasyonmā́’si sāhasró’si sahásrāya tvā
Translation
Du bist das Maß des Tausends; du bist das Gegenmaß des Tausends; du bist das Obermaß des Tausends; tausendfach bist du: für das Tausend ergreife ich dich.
Padapatha (Word Analysis)
सहस्रस्य । प्रमा । असि । सहस्रस्य । प्रतिमा । असि । सहस्रस्य । उन्मा । असि । साहस्रः । असि । सहस्राय । त्वा
Word by Word
सहस्रस्यof a thousand
सहस्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
प्रमाmeasure; standard measure
प्रमा:
प्रथमा (विशेष्य/विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootप्रमा (प्रातिपदिक; मापन-परिमाणार्थ)
असिyou are
असि:
(अस्ति-क्रियायाः) विधेय-क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सहस्रस्यof a thousand
सहस्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
प्रतिमाcounterpart; equal measure
प्रतिमा:
प्रथमा (विशेष्य/विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootप्रतिमा (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(अस्ति-क्रियायाः) विधेय-क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सहस्रस्यof a thousand
सहस्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
उन्माraised measure; superior measure
उन्मा:
प्रथमा (विशेष्य/विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootउन्मा (प्रातिपदिक; उन्मान/उन्मा = उन्नत-मापन/उत्कर्ष-मात्रा)
असिyou are
असि:
(अस्ति-क्रियायाः) विधेय-क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
साहस्रःthousandfold; belonging to a thousand
साहस्रः:
प्रथमा (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसाहस्र (प्रातिपदिक; सहस्र-सम्बन्धी)
असिyou are
असि:
(अस्ति-क्रियायाः) विधेय-क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सहस्रायfor a thousand; to (reach) a thousand
सहस्राय:
सम्प्रदान (चतुर्थी)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म (द्वितीया)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
P
Pramā (Measure/Standard)P
Prajāpati (implicit)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes