Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 47

Rishi: Ṛgvedic Agni-hymn lineage (not uniquely fixed here).
Devata: Agni (Jātavedas)
Chandas: Jagatī/Triṣṭubh mixture (long composite; approximate)

अ॒ग्निᳪ होता॑रं मन्ये॒ दास्व॑न्तं॒ वसु॑ᳪ सू॒नुᳪ सह॑सो जा॒तवे॑दसं॒ विप्रं॒ न जा॒तवे॑दसम् । य ऊ॒र्ध्वया॑ स्वध्व॒रो दे॒वो दे॒वाच्या॑ कृ॒पा । घृ॒तस्य॒ विभ्रा॑ष्टि॒मनु॑ वष्टि शो॒चिषा॒ऽऽजुह्वा॑नस्य स॒र्पिष॑ः

agníṃ hótāraṃ manye dā́svantaṃ vásuṃ sūnúṃ sáhaso jātávedasaṃ vípraṃ na jātávedasam | yá ūrdhvā́yā svadhvaró devó devā́cyā kṛ́pā | ghṛtásya víbhrāṣṭim ánu vaṣṭi śocíṣā''juhvā́nasya sárpiṣaḥ ||

Agni halte ich für den Hotṛ — den Freigebigen, einen Schatz, den Sohn der Sahas, Jātavedas; den Weisen, ja Jātavedas. Er, aufwärts schreitend, recht im Ritus, ein Gott in göttlicher Gestalt, folgt mit seiner Flamme der glänzenden Spitze des Ghṛta, der geklärten Butter dessen, der darbringt.

अग्निम् । होतारम् । मन्ये । दास्वन्तम् । वसुम् । सूनुम् । सहसः । जातवेदसम् । विप्रम् । न । जातवेदसम् । यः । ऊर्ध्वया । स्वध्वरः । देवः । देव-अच्या । कृपा । घृतस्य । विभ्राष्टिम् । अनु । वष्टि । शोचिषा । आजुह्वानस्य । सर्पिषः ।

अग्निम्Agni (as the object of thought/praise)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
होतारम्the Hotṛ (invoking priest)
होतारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहोतृ- (प्रातिपदिक)
मन्येI think / I deem
मन्ये:
TypeVerb
Root√मन् (मन्यते)
दास्वन्तम्bounteous, giving
दास्वन्तम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदास्वन्त- (√दा ‘to give’ से; कृत्-प्रातिपदिक)
वसुम्good/wealthy; a benefactor
वसुम्:
कर्म (विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootवसु- (प्रातिपदिक)
सूनुम्son
सूनुम्:
कर्म (विशेषण)
TypeNoun
Rootसूनु- (प्रातिपदिक)
सहसःof might/strength
सहसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसहस्- (प्रातिपदिक)
जातवेदसम्Jātavedas (Agni, knower of births/creatures)
जातवेदसम्:
कर्म (विशेषण)
TypeNoun
Rootजातवेदस्- (प्रातिपदिक)
विप्रम्sage, inspired priest
विप्रम्:
कर्म (विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootविप्र- (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
जातवेदसम्Jātavedas
जातवेदसम्:
उपमान (न-युक्त)
TypeNoun
Rootजातवेदस्- (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊर्ध्वयाwith the upward (flame/tongue)
ऊर्ध्वया:
करण
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व- (प्रातिपदिक)
स्वध्वरःwhose rite is good/straight; of good sacrifice
स्वध्वरः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वध्वर- (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
देवाच्याdivine, belonging to the gods
देवाच्या:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेवाच्/देवाच्य- (प्रातिपदिक; ‘देव-’ + -अच्/अच्य)
कृपा(with) compassion/favor
कृपा:
कर्तृ/भाव (सम्बन्धः—वाक्ये विशेषणवत्)
TypeNoun
Rootकृपा- (प्रातिपदिक)
घृतस्यof ghee
घृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootघृत- (प्रातिपदिक)
विभ्राष्टिम्shining beam/flame
विभ्राष्टिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविभ्राष्टि- (प्रातिपदिक)
अनुalong, after
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय/उपसर्ग)
वष्टिdesires, seeks
वष्टि:
TypeVerb
Root√वश्/√वष्ट् (वष्टि ‘to desire/seek’)
शोचिषाwith flame/splendor
शोचिषा:
करण
TypeNoun
Rootशोचिस्- (प्रातिपदिक)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
जुह्वानस्यof the offering one (the sacrificer)
जुह्वानस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeParticiple (Adjective)
Rootजुह्वान- (√हु ‘to offer’ से; वर्तमान-कृदन्त)
सर्पिषःof melted butter (sarpis)
सर्पिषः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्पिस्- (प्रातिपदिक)
A
Agni (Jātavedas)
D
Devas (collective)