Mantra 33
Rishi: ṛgvedic seer-tradition (Agni messenger motif)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (to be verified)
Samhita Patha (Devanagari)
विश्व॑स्य दू॒तम॒मृतं॒ विश्व॑स्य दू॒तम॒मृत॑म् । स यो॑जते अरु॒षा वि॒श्वभो॑जसा॒ स दु॑द्रव॒त्स्वा॑हुतः
Transliteration
víśvasya dūtám amṛ́taṃ víśvasya dūtám amṛ́tam | sá yójate aruṣā́ viśvábhōjasā sá dudrávat svā́hutaḥ
Translation
Der unsterbliche Bote des Alls, der unsterbliche Bote des Alls: wenn er mit seinen rötlichen, allverzehrenden Kräften angespannt wird, dann, recht dargebracht, eilt er rasch hervor.
Padapatha (Word Analysis)
विश्वस्य । दूतम् । अमृतम् । विश्वस्य । दूतम् । अमृतम् । सः । योजते । अरुषा । विश्व-भोजसा । सः । दुद्रवत् । सु-आहुतः ।
Word by Word
विश्वस्यof all / of the whole (world)
विश्वस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
दूतम्messenger
दूतम्:
कर्म (object; apposition to अमृतम्)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortal (one); ambrosia
अमृतम्:
कर्म (object; in apposition: ‘the immortal one’)
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
विश्वस्यof all / of the whole (world)
विश्वस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
दूतम्messenger
दूतम्:
कर्म (object; apposition to अमृतम्)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortal (one); ambrosia
अमृतम्:
कर्म (object; in apposition)
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ (subject)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
योजतेyokes / harnesses / joins
योजते:
क्रिया
TypeVerb
Rootयुज् (धातु; युजँ योगे)
अरुषाःruddy ones (e.g., horses/flames)
अरुषाः:
कर्तृ (of implied action; the yoked ones)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
विश्वभोजसाःhaving all-nourishing power / all-sustaining
विश्वभोजसाः:
कर्तृ (apposition to अरुषाः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्वभोजस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)
सःhe
सः:
कर्तृ (subject)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दुद्रवत्ran / sped
दुद्रवत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootद्रु (धातु; द्रु गतौ)
स्वाहुतःwell-offered / duly oblated
स्वाहुतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (past passive participle)
Rootसु-आहुत (प्रातिपदिक; उपसर्ग+कृदन्त)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes