Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Rishi: Yājñavalkya (general attribution)
Devata: Viśvakarman (southern quarter-guardian) with retinue
Chandas: Prose-yajus

अ॒यं द॑क्षि॒णा वि॒श्वक॑र्मा॒ तस्य॑ रथस्व॒नश्च॒ रथे॑चित्रश्च सेनानीग्राम॒ण्यौ॒ । मे॒न॒का च॑ सहज॒न्या चा॑प्स॒रसौ॑ यातुधा॒ना हे॒ती रक्षा॑ᳪसि॒ प्रहे॑ति॒स्तेभ्यो॒ नमो॑ अस्तु॒ ते नो॑ऽवन्तु॒ ते नो॑ मृडयन्तु॒ ते यं द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तमे॑षां॒ जम्भे॑ दध्मः

ayaṁ dakṣiṇā viśvakarmā tasya rathasvanaś ca rathecitraś ca senānīgrāmaṇyau | menakā ca sahajanyā cāpsarasau yātudhānā heti rakṣāṁsi prahetiḥ tebhyo namo astu te no ’vantu te no mr̥ḍayantu te yaṁ dviṣmo yaś ca no dveṣṭi tameṣāṁ jambhe dadhmaḥ

Dies, nach Süden, ist Viśvakarman; ihm gehören Rathasvana und Rathecitra, die beiden Führer, Heerführer und Dorfvorsteher. Menakā und Sahajanyā sind die beiden Apsaras; die Yātudhānas sind sein Vieh; sein sind Heti (die Waffe), die Rakṣasas und Praheti (die geschleuderte Waffe). Ihnen sei Verehrung: mögen sie uns schützen, mögen sie uns gnädig sein; den, den wir hassen und der uns hasst, den legen wir in ihren Rachen.

अ॒यम् । द॑क्षि॒णाः । वि॒श्वक॑र्मा । तस्य॑ । रथ-स्व॒नः । च । रथे॑-चित्रः । च । सेनानी-ग्राम॒ण्यौ॒ । मे॒न॒का । च । सह-ज॒न्या । च । अ॒प्स॒रसौ॑ । यातु-धा॒नाः । हे॒तिः । रक्षाᳪसि॑ । प्र-हे॑तिः । तेभ्यः॑ । नमः॑ । अस्तु । ते । नः । अवन्तु । ते । नः । मृडयन्तु । ते । यम् । द्वि॒ष्मः । यः । च । नः । द्वेष्टि । तम् । एषाम् । जम्भे॑ । दध्मः

अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दक्षिणाthe sacrificial fee (dakṣiṇā)
दक्षिणा:
Kartā
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
विश्वकर्माViśvakarman
विश्वकर्मा:
Kartā
TypeNoun (proper/title)
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
तस्यof him/of that
तस्य:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रथस्वनःRathasvana (chariot-sounding one)
रथस्वनः:
Kartā
TypeNoun
Rootरथ-स्वन (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
रथेचित्रःRathecitra (chariot-bright/variegated one)
रथेचित्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootरथ-चित्र (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
सेनानीarmy-leader
सेनानी:
Kartā
TypeNoun
Rootसेनानी (प्रातिपदिक)
ग्रामण्यौthe two village-leaders
ग्रामण्यौ:
Kartā
TypeNoun
Rootग्रामणी (प्रातिपदिक)
मेनकाMenakā
मेनका:
Kartā
TypeNoun (proper)
Rootमेनका (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
सहजन्याSahajanyā
सहजन्या:
Kartā
TypeNoun (proper/epithet)
Rootसहजन्या (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
अप्सरसौthe two Apsarases
अप्सरसौ:
Kartā
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
यातुधानाthe Yātudhānas (demons)
यातुधाना:
Kartā
TypeNoun
Rootयातुधान (प्रातिपदिक)
हेतीHētī (weapon/striker; personified)
हेती:
Kartā
TypeNoun
Rootहेति (प्रातिपदिक)
रक्षांसिthe Rākṣasas/evil spirits
रक्षांसि:
Kartā
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
प्रहेतिःPrahētī (forward-striking; personified)
प्रहेतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्र-हेति (प्रातिपदिक)
तेभ्यःto them
तेभ्यः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नमःobeisance
नमः:
Karma
TypeNoun (indeclinable use)
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
अस्तुlet it be
अस्तु:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
तेthey
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अवन्तुmay (they) protect
अवन्तु:
TypeVerb
Rootअव् (रक्षणे) (धातु)
तेthey
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःus
नः:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
मृडयन्तुmay (they) be gracious / show mercy
मृडयन्तु:
TypeVerb
Rootमृड्/मृडय् (सुखीकरणे/अनुग्रहे) (धातु)
तेthey
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद्
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्विष्मःwe hate
द्विष्मः:
TypeVerb
Rootद्विष् (द्वेषे) (धातु)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद्
and
:
TypeIndeclinable
Root
नःof us / against us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
द्वेष्टिhates
द्वेष्टि:
TypeVerb
Rootद्विष् (द्वेषे) (धातु)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
एषाम्of these (beings)
एषाम्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जम्भेin the jaws
जम्भे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootजम्भ (प्रातिपदिक)
दध्मःwe place
दध्मः:
TypeVerb
Rootधा (धारणे) (धातु)
V
Viśvakarman
R
Rathasvana
R
Rathecitra
M
Menakā
S
Sahajanyā
Y
Yātudhānas
R
Rakṣases
H
Heti / Praheti (Weapon / Projected Weapon)