Mantra 64
Rishi: Yājñavalkya-line transmission (general VS 12 attribution)
Devata: Nirṛti (chthonic/earthward aspect)
Chandas: Triṣṭubh (with YV mixed cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
यस्या॑स्ते घोर आ॒सञ्जु॒होम्ये॒षां ब॒न्धाना॑मव॒सर्ज॑नाय । यां त्वा॒ जनो॒ भूमि॒रिति॑ प्र॒मन्द॑ते॒ निरृ॑तिं त्वा॒ऽहं परि॑वेद वि॒श्वत॑:
Transliteration
yásyās te ghóre āsáñ juhómy eṣā́ṃ bandhā́nām avasárjanāya | yā́ṃ tvā jánō bhū́mir íti pramándate nirṛ́tiṃ tvā ’háṃ parivēde viśvátas
Translation
Dir, o Schreckliche, bringe ich das Opfer dar — ihr, der diese Fesseln gehören — zur Lösung dieser Bande. Dich, die die Menschen froh „Erde“ nennen, dich, Nirṛti, umgrenze ich ringsum und wehre dich von allen Seiten ab.
Padapatha (Word Analysis)
यस्याः । ते । घोरे । आसन् । जुहोमि । एषाम् । बन्धानाम् । अव-सर्जनाय । याम् । त्वा । जनः । भूमिः । इति । प्र-मन्दते । निरृतिम् । त्वा । अहम् । परि-वेदे । विश्वतः ।
Word by Word
यस्याःof whom/whose
यस्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेto/for you (or: they)
ते:
सम्प्रदान (if ‘to you’) / सम्बन्ध (if ‘of you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / तद् (सर्वनाम)
घोरःterrible, dreadful
घोरः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
आसन्were
आसन्:
अस्ति-क्रिया (copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
जुहोमिI offer (into fire), I sacrifice
जुहोमि:
कर्ता
TypeVerb
Rootहु (धातु)
एषाम्of these
एषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बन्धानाम्of bonds, of fetters
बन्धानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootबन्ध (प्रातिपदिक) / बन्धन (प्रातिपदिक)
अवसर्जनायfor the letting-go, for release
अवसर्जनाय:
सम्प्रदान (purpose: ‘for releasing’)
TypeNoun
Rootअवसर्जन (प्रातिपदिक; from अव-√सृज्)
याम्whom (her)
याम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जनःpeople, folk
जनः:
कर्ता
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
भूमिःthe Earth
भूमिः:
कर्ता (apposition to जनः) / कर्तृ-पदसमुच्चय
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
इतिthus, as (saying)
इति:
वाक्य-चिह्न (quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति
प्रमन्दतेrejoices, delights
प्रमन्दते:
कर्ता
TypeVerb
Rootप्र-√मन्द् (धातु)
निरृतिम्Nirṛti (goddess of dissolution/misfortune)
निरृतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनिरृति (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्ता
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
परिवेदI have found/known/obtained (you) all around
परिवेद:
कर्ता
TypeVerb
Rootपरि-√विद् (धातु; ‘to find/know/obtain’)
विश्वतःfrom all sides, on every side
विश्वतः:
अधिकरण/दिशा-निर्देश (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविश्वतस् (अव्यय; from विश्व ‘all’)
Entities Mentioned
N
NirṛtiB
Bhūmi (Earth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes