Mantra 59
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Agni
Chandas: Yajus-formula (non-ṛc; cadence approximates Anuṣṭubh segments)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने॒ त्वं पु॑री॒ष्यो॒ रयि॒मान् पु॑ष्टि॒माँ२ अ॑सि । शि॒वाः कृ॒त्वा दिश॒: सर्वा॒: स्वं योनि॑मि॒हाऽस॑दः
Transliteration
ágne tváṃ purīṣyó rayímān puṣṭímāṃ2 ási | śivā́ḥ kṛtvā́ díśaḥ sárvāḥ sváṃ yónim ihā́sadah
Translation
O Agni, du bist des purīṣa, reich an Gut und voller Gedeihen. Nachdem du alle Himmelsrichtungen heilvoll gemacht hast, setze dich hier auf deinen eigenen Schoß, deinen rechten Sitz.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने । त्वम् । पुरीष्यः । रयिमान् । पुष्टिमान् । असि । शिवाः । कृत्वा । दिशः । सर्वाः । स्वम् । योनिम् । इह । आसदः ।
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुरीष्यःabounding in nourishment/refreshment (lit. having ‘पुरीष’)
पुरीष्यः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootपुरीष्य- (विशेषण-प्रातिपदिक; पुरीष + य)
रयिमान्possessing wealth
रयिमान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootरयिमन्त्- (विशेषण-प्रातिपदिक)
पुष्टिमान्possessing nourishment/prosperity
पुष्टिमान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootपुष्टिमन्त्- (विशेषण-प्रातिपदिक)
असिare
असि:
(अस्ति-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
शिवाःauspicious (ones)
शिवाः:
कर्म
TypeAdjective
Rootशिव- (विशेषण-प्रातिपदिक)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया
TypeVerbal (absolutive)
Rootकृ (धातु)
दिशःthe directions
दिशः:
कर्म
TypeNoun
Rootदिश्- (स्त्री; प्रातिपदिक)
सर्वाःall
सर्वाः:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootसर्व- (विशेषण-प्रातिपदिक)
स्वम्one’s own
स्वम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्व- (विशेषण/सर्वनाम-प्रातिपदिक)
योनिम्womb; source; abode
योनिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयोनि- (स्त्री; प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकरण (देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
आसदःsit down; take your seat; approach and be seated
आसदः:
(आज्ञा-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√सद् (धातु; उपसर्ग: आ)
Entities Mentioned
A
AgniD
Dik (Directions)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes