Mantra 38
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic transmission)
Devata: Agni (as re-seated, reborn from the Mothers)
Chandas: Mixed/ritual prose-verse (yajus-style); not a strict ṛgvedic metre.
Samhita Patha (Devanagari)
प्र॒सद्य॒ भस्म॑ना॒ योनि॑म॒पश्च॑ पृथि॒वीम॑ग्ने । स॒ᳪसृज्य॑ मा॒तृभि॒ष्ट्वं ज्योति॑ष्मा॒न् पुन॒रा ऽस॑दः
Transliteration
prásadya bhasmánā yónim apáś ca pṛthivī́m agne | saṃsṛ́jya mātṛ́bhiṣ tváṃ jyótiṣmān púnarā́ ’sadaḥ ||
Translation
Nachdem du dich wieder in deinen Schoß gesetzt hast — in der Asche, und (mit) den Wassern und der Erde, o Agni —, dich mit den Müttern verbindend: du, lichtvoll, setze dich wieder nieder.
Padapatha (Word Analysis)
प्र-सद्य । भस्मना । योनिम् । अपः । च । पृथिवीम् । अग्ने । सम्-सृज्य । मातृभिः । त्वम् । ज्योतिष्मान् । पुनः । आ । असदः
Word by Word
प्रसद्यbeing gracious; having become appeased
प्रसद्य:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र√सद् (सद्) / प्रसद्य (अव्ययभाव) from धातु सद् ‘शान्तौ/प्रसादे’
भस्मनाwith ash
भस्मना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
योनिम्womb; place of origin; seat
योनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
अपःwaters
अपः:
Karma
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
—
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
संसृज्यhaving joined; having united
संसृज्य:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् + √सृज् (सृज्) ‘सर्जने/सृष्टौ’
मातृभिःwith the mothers (maternal powers)
मातृभिः:
Karaṇa (सहकारक/सहयोग)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ज्योतिष्मान्luminous; possessing light
ज्योतिष्मान्:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootज्योतिष्मत् (प्रातिपदिक; मतुप्-प्रत्ययान्त)
पुनःagain
पुनः:
—
TypeIndeclinable
Rootपुनः
आtowards; back
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
असदःsit; take your seat
असदः:
—
TypeVerb
Rootआ + √सद् (सद्) ‘उपवेशने/आसादने’
Entities Mentioned
A
AgniĀ
Āpas (Waters)P
Pṛthivī (Earth)M
Mātṛs (Mothers)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes