Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Rishi: Yājñavalkya-tradition (White Yajurveda Adhvaryu lineage; specific ṛṣi attribution not explicit in the mantra itself)
Devata: Aditi (and apotropaically against Rakṣas/Arāti); functional deity: Grāvan/Adri as consecrated implement
Chandas: Yajus (prose formula; not metrical in the strict Ṛgvedic sense)

शर्मा॒स्यव॑धूत॒ᳪ रक्षोऽव॑धूता॒ अरा॑त॒यो ऽदि॑त्या॒स्त्वग॑सि॒ प्रति॒ त्वादि॑तिर्वेत्तु । अद्रि॑रसि वानस्प॒त्यो ग्रावा॑ऽसि पृ॒थुबु॑ध्न॒: प्रति॒ त्वाऽदि॑त्या॒स्त्वग्वे॑त्तु

śármā́si avadhū́taṃ rákṣo’vadhūtā́ arā́tayo ’dítyās tvág asi práti tvā́ditir vettu | ádrir asi vānaspatyó grā́vā ’si pṛthúbudhnaḥ práti tvā́dit yās tvág vettu

Du bist ein Schutz: der Rakṣas ist abgeschüttelt; die feindlichen Mächte sind abgeschüttelt. Du bist Aditis Haut: Aditi möge dich anerkennen. Du bist ein Stein; du bist der Pressstein des Vanaspati (des Waldherrn, holzgeboren); du bist breit gegründet: Aditis Haut möge dich anerkennen.

शर्मा॒सि । अव॑धूतम् । रक्षः॑ । अव॑धूताः । अरा॑तयः । अदि॑त्याः । त्वक् । असि । प्रति॑ । त्वा । अदि॑तिः । वेत्तु ।

अद्रिः॑ । असि । वानस्प॒त्यः । ग्रावा॑ । असि । पृ॒थु-बु॑ध्नः । प्रति॑ । त्वा । अदि॑त्याः । त्वक् । वेत्तु ।

शर्मासिyou are (a) shelter/comfort
शर्मासि:
विशेष्य-विशेषणभावे (विधेय)
TypeNoun+Verb
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक) + अस् (धातु)
अवधूतम्shaken off; driven away
अवधूतम्:
कर्म (अवधूननस्य)
TypeAdjective/Participle
Rootअव-धू (धातु) → अवधूत (कृदन्त)
रक्षःdemon; harmful spirit
रक्षः:
कर्म
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
अवधूताः(they are) shaken off / driven away
अवधूताः:
कर्तृ (अवधूननस्य) / विधेयविशेषण
TypeAdjective/Participle
Rootअव-धू (धातु) → अवधूत (कृदन्त)
अरातयःenemies; hostile ones
अरातयः:
कर्तृ/विषय
TypeNoun
Rootअराति (प्रातिपदिक)
अदित्याःof Aditi
अदित्याः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
त्वक्skin; covering
त्वक्:
विधेय (नाम)
TypeNoun
Rootत्वच्/त्वक् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(सम्बन्धक क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
प्रतिtowards; in return
प्रति:
(दिशा/सम्बन्ध सूचक)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अदितिःAditi
अदितिः:
कर्ता
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
वेत्तुmay (she) know/recognize
वेत्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
अद्रिःstone; pressing-stone
अद्रिः:
विधेय (नाम)
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(सम्बन्धक क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
वानस्पत्यःbelonging to the forest/trees; wooden
वानस्पत्यः:
विधेयविशेषण
TypeAdjective/Noun
Rootवानस्पत्य (प्रातिपदिक)
ग्रावाpressing-stone (grāvan)
ग्रावा:
विधेय (नाम)
TypeNoun
Rootग्रावन् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(सम्बन्धक क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
पृथुबुध्नःbroad-based; having a wide bottom
पृथुबुध्नः:
विधेयविशेषण
TypeAdjective
Rootपृथु + बुध्न (प्रातिपदिक; समास)
प्रतिtowards
प्रति:
(दिशा/सम्बन्ध सूचक)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अदित्याःof Aditi
अदित्याः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
त्वक्skin; covering
त्वक्:
विधेय (नाम)
TypeNoun
Rootत्वच्/त्वक् (प्रातिपदिक)
वेत्तुmay (she) recognize
वेत्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
A
Aditi
R
Rakṣas (as adversarial force)
A
Arāti (hostile powers)
A
Adri/Grāvan (pressing-stone, deified implement)