Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Śravaṇa–Kīrtana–Manana: Definitions and Hierarchy of Śaiva Sādhanā (श्रवणकीर्तनमनन-निरूपणम्)

इत्थं कुमारो भगवान्व्यासेन मुनिनार्थितः । समर्थः प्राह विप्रेंद्रा निश्चयं मुक्तिकारणम्

itthaṃ kumāro bhagavānvyāsena muninārthitaḥ | samarthaḥ prāha vipreṃdrā niścayaṃ muktikāraṇam

So sprach der erhabene Kumāra (Kumāra), als ihn der Weise Vyāsa inständig bat, in voller Befähigung zu den vornehmsten Brāhmaṇas die entscheidende Wahrheit über die Ursache der Befreiung (mokṣa).

इत्थम्thus
इत्थम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb: ‘thus/in this manner’)
कुमारःKumāra (Skanda)
कुमारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्ता
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (कुमारः)
व्यासेनby Vyāsa
व्यासेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करणम्/कर्तृ-निर्देशः (agent/instrument)
मुनिनाby the sage
मुनिना:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करणम्/कर्तृ-निर्देशः
अर्थितःhaving been requested
अर्थितः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्थ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मणि भावः—‘requested’
समर्थःcapable
समर्थः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (कुमारः)
प्राहsaid
प्राह:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
विप्र-इन्द्राःO best of Brahmins
विप्र-इन्द्राः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (8), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (विप्राणाम् इन्द्राः)
निश्चयम्the certainty / conclusion
निश्चयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्म (प्राह—said/declared)
मुक्तिकारणम्the cause of liberation
मुक्तिकारणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुक्ति + कारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुष-समास (मुक्तेः कारणम्)

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

S
Sanatkumara
V
Vyasa

FAQs

It marks a pivotal transition: Sanatkumāra is about to state the settled Shaiva conclusion on what truly causes mokṣa, implying liberation is not accidental but grounded in a definitive spiritual means.

In the Vidyeśvara context, the coming “decisive truth” is typically presented through Shiva-upāsanā (often Linga-centered), where devotion and right knowledge mature into Shiva’s grace—the effective cause of liberation.

While this specific line does not name a practice, it introduces an instruction section that in this Samhitā commonly culminates in Shaiva sādhanā—japa of the Pañcākṣarī ("Om Namaḥ Śivāya"), Linga worship, and allied disciplines as supports for mokṣa.