Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 31

शिवस्य विश्वव्याप्तिः—अष्टमूर्तिः पञ्चब्रह्म च | Śiva’s Cosmic Pervasion: Aṣṭamūrti and the Pañcabrahma Forms

यथेह पुत्रपौत्रादेः प्रीत्या प्रीतो भवेत्पिता । तथा सर्वस्य संप्रीत्या प्रीतो भवति शंकरः । देहिनो यस्य कस्यापि क्रियते यदि निग्रहः । अनिष्टमष्टमूर्तेस्तत्कृतमेव न संशयः

yatheha putrapautrādeḥ prītyā prīto bhavetpitā | tathā sarvasya saṃprītyā prīto bhavati śaṃkaraḥ | dehino yasya kasyāpi kriyate yadi nigrahaḥ | aniṣṭamaṣṭamūrtestatkṛtameva na saṃśayaḥ

Wie ein Vater sich an der liebevollen Zuneigung erfreut, die man seinen Söhnen, Enkeln und den übrigen erweist, so wird auch Śaṅkara durch Wohlwollen und liebevolle Achtung gegenüber allen Wesen erfreut. Wird irgendein verkörpertes Geschöpf ungerecht bedrückt oder eingeschränkt, so ist dieser Schaden ohne Zweifel dem Herrn der Acht Gestalten (Aṣṭamūrti) selbst zugefügt.

यथाas
यथा:
सम्बन्ध (Comparative)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानार्थक (as)
इहhere
इह:
अधिकरण (Location; adverbial)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here/in this world)
पुत्रपौत्रादेःof (his) sons, grandsons, etc.
पुत्रपौत्रादेः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootपुत्र-पौत्र-आदि (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘पुत्रश्च पौत्रश्च’ इत्यादि-समाहारः (sons, grandsons, etc.)
प्रीत्याby affection
प्रीत्या:
करण (Instrument; by affection)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
प्रीतःpleased
प्रीतः:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootप्री (धातु) + क्त (कृदन्त) → प्रीत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भावे (pleased)
भवेत्would become
भवेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
पिताfather
पिता:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्ध (Comparative adverb)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; तुलनार्थक (so/likewise)
सर्वस्यof everyone
सर्वस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन
संप्रीत्याby sincere love
संप्रीत्या:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootसम्-प्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
प्रीतःpleased
प्रीतः:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootप्री (धातु) + क्त → प्रीत
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भवतिbecomes
भवति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
शंकरःŚaṅkara
शंकरः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootशंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
देहिनःof an embodied being
देहिनः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootदेहिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘देहवत्’ (embodied being)
यस्यof whom
यस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्धसूचक
कस्यof anyone
कस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन
अपिeven
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/समुच्चय (even/also)
क्रियतेis done/is inflicted
क्रियते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोग (passive)
यदिif
यदि:
सम्बन्ध (Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक (conditional)
निग्रहःrestraint/punishment
निग्रहः:
कर्ता (Subject of passive; action-noun)
TypeNoun
Rootनिग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अनिष्टम्harm/undesired result
अनिष्टम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootअनिष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अष्टमूर्तेःof the eight-formed (Śiva)
अष्टमूर्तेः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootअष्ट-मूर्ति (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘अष्टौ मूर्तयः यस्य’ (eight-formed one)
तत्that
तत्:
कर्म/सम्बन्ध (deictic; links to ‘कृतम्’)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश (that)
कृतम्done
कृतम्:
विधेय-विशेषण (Predicate)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त → कृत
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (done)
एवindeed
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (only/indeed)
not
:
निपात (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
संशयःdoubt
संशयः:
कर्ता (Subject; in ‘न संशयः’)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Suta Goswami

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Significance: Ethical-pilgrimage teaching: pleasing Śaṅkara is inseparable from universal goodwill (sarva-saṃprīti); ahiṃsā and protection of beings become a form of Śiva-ārādhana.

Role: nurturing

S
Shiva

FAQs

It teaches that devotion to Śiva is inseparable from compassion: pleasing or harming beings directly affects Śiva because He pervades them as Aṣṭamūrti. Universal goodwill becomes a form of bhakti aligned with Shaiva dharma.

Linga-worship is not limited to ritual offerings; it must be supported by right conduct. Since Saguna Śiva pervades the world as the Eight Forms, honoring the Linga while injuring beings contradicts the very presence of Śiva in creation.

Practice japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) with the vow of ahiṃsā and kindness; let daily conduct—non-oppression, protection of the vulnerable, and goodwill—be the accompanying ‘inner offering’ to Śiva.