Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 4

सर्‍वेश्वर-परमकारण-निरूपणम् / The Supreme Lord as the Uncaused Cause

सर्वैश्वर्येण संपन्नो नाम्ना सर्वेश्वरः स्वयम् । सर्वैर्मुमुक्षुभिर्ध्येयश्शंभुराकाशमध्यगः

sarvaiśvaryeṇa saṃpanno nāmnā sarveśvaraḥ svayam | sarvairmumukṣubhirdhyeyaśśaṃbhurākāśamadhyagaḥ

Mit aller göttlichen Hoheit erfüllt, wird Er selbst „Sarveśvara“ genannt, der Herr über alles. Śambhu, der mitten im Raum weilt, ist von allen, die nach Befreiung streben, in Meditation zu betrachten.

sarva-aiśvaryeṇaby all sovereignty
sarva-aiśvaryeṇa:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + aiśvarya (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Tṛtīyā vibhakti (3rd/तृतीया), Ekavacana (singular/एकवचन); Tatpuruṣa: 'sarvasya aiśvaryam' (all lordship)
saṃpannaḥendowed
saṃpannaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootsam-pad (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
FormKta-participle (क्त/PPP), Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Ekavacana (singular/एकवचन)
nāmnāby name
nāmnā:
Karaṇa (करण/Means: 'by name')
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Tṛtīyā vibhakti (3rd/तृतीया), Ekavacana (singular/एकवचन)
sarveśvaraḥLord of all
sarveśvaraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Ekavacana (singular/एकवचन); Tatpuruṣa: 'sarveṣām īśvaraḥ'
svayamhimself
svayam:
Karta (कर्ता/emphasis on subject)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
FormSvārtha-avyaya (स्वार्थ/Reflexive adverb)
sarvaiḥby all
sarvaiḥ:
Karta (कर्ता/Agent in passive construction)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Tṛtīyā vibhakti (3rd/तृतीया), Bahuvacana (plural/बहुवचन)
mumukṣubhiḥby seekers of liberation
mumukṣubhiḥ:
Karta (कर्ता/Agent: those who seek liberation)
TypeNoun
Rootmumukṣu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Tṛtīyā vibhakti (3rd/तृतीया), Bahuvacana (plural/बहुवचन)
dhyeyaḥto be meditated upon
dhyeyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Predicate: 'to be meditated upon')
TypeAdjective
Rootdhyai (धातु) + ya (यत्/कृत्)
FormGerundive/ya-participle (यत्/भाव्य), Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Ekavacana (singular/एकवचन)
śaṃbhuḥŚambhu (Śiva)
śaṃbhuḥ:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootśaṃbhu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Ekavacana (singular/एकवचन)
ākāśa-madhya-gaḥdwelling in mid-sky
ākāśa-madhya-gaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of Śambhu)
TypeAdjective
Rootākāśa (प्रातिपदिक) + madhya (प्रातिपदिक) + ga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Ekavacana (singular/एकवचन); Tatpuruṣa: 'ākāśasya madhye gaḥ' (located in mid-sky)

Suta Goswami (narrating the Vāyavīya teaching to the sages at Naimiṣāraṇya)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Īśāna

Significance: Defines Śiva as Sarveśvara and prescribes dhyāna for mumukṣus; supports the Siddhānta path where liberation arises by Śiva’s grace (anugraha) accessed through devotion, worship, and contemplative absorption.

Shakti Form: Pārvatī

Role: liberating

S
Shiva

FAQs

It establishes Shiva as Pati—Sarveśvara, possessing all aiśvarya—and teaches that the mumukṣu (liberation-seeker) should take Him as the primary object of dhyāna, since His lordship is the ground of grace and release from pāśa (bondage).

Though Shiva is described as all-pervading (ākāśa-madhyaga), devotees approach Him through a focused, saguna support such as the Śiva-liṅga or a chosen form of Śambhu, using that concrete symbol to steady meditation on the transcendent Lord of all.

A direct takeaway is dhyāna on Śambhu as the all-pervading presence—often paired in Shaiva practice with japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and inner contemplation of Shiva as the indwelling Lord who grants moksha.