Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 14

अग्नीषोमात्मकविश्ववर्णनम् / The Universe as Agni–Soma

Fire and Nectar

यश्चेत्थं भस्मसद्भावं ज्ञात्वा स्नाति च भस्मना । अग्निरित्यादिभिर्मन्त्रैर्बद्धः पाशात्प्रमुच्यते

yaścetthaṃ bhasmasadbhāvaṃ jñātvā snāti ca bhasmanā | agnirityādibhirmantrairbaddhaḥ pāśātpramucyate

Wer so das wahre Wesen und die Heiligkeit der Bhasma erkennt, sich mit Bhasma badet und sie aufträgt, dabei durch Mantras, die mit „Agni…“ beginnen, geweiht und geschützt, wird von den Fesseln (pāśa), die die Seele binden, befreit.

यःwho
यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
and
:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपातः
इत्थम्thus
इत्थम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb: thus/in this manner)
भस्मसद्भावम्the true nature of ash
भस्मसद्भावम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभस्म-सद्भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः: भस्म + सद्भाव (true nature of ash)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; पूर्वक्रिया (having known)
स्नातिbathes
स्नाति:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
and
:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपातः
भस्मनाwith ash
भस्मना:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभस्मन्/भस्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अग्निः‘Agni’
अग्निः:
सम्बन्ध/उद्धरण (Quotation element/उद्धरण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; मन्त्रनाम-प्रथमपदम् (as in mantra ‘agnir…’)
इतिthus
इति:
उद्धरण (Quotative/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-समाप्तिसूचक (quotative particle)
आदिभिःbeginning with, etc.
आदिभिः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; ‘आदि’ = etc., beginning with
मन्त्रैःby mantras
मन्त्रैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
बद्धःbound
बद्धः:
कर्ता-विशेषण (Subject-qualifier/कर्ता विशेषण)
TypeAdjective
Rootबन्ध् (धातु) → बद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृ-विशेषणम् (one who is bound)
पाशात्from the noose/bondage
पाशात्:
अपादान (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
प्रमुच्यतेis freed
प्रमुच्यते:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + मुच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive: is released)

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Aghoramūrti

Mantra: “agni…”-ity-ādibhiḥ (mantras beginning with ‘Agni…’)

Type: rudram

Role: liberating

S
Shiva
A
Agni

FAQs

It teaches that bhasma is not mere ash but a Shaiva sacrament; when understood and used with mantra, it becomes a means for loosening pāśa—bondage created by impurity, karma, and delusion—leading the soul toward Shiva’s liberating grace.

Bhasma and mantras are external supports for Saguna Shiva worship: they consecrate the body as Shiva’s temple and align the devotee with Linga-centered ritual purity, devotion, and remembrance of Shiva’s transforming fire.

Know the doctrine of bhasma, then ritually bathe/apply bhasma (Tripuṇḍra) while reciting mantras beginning with “Agni…,” using the practice as both purification and continuous meditation on Shiva as the inner fire that burns bondage.