Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 11

मनु-शतरूपा-प्रसूतिः तथा दक्षकन्याविवाहाः

Manu–Śatarūpā, Prasūti, and the Marriages of Dakṣa’s Daughters

पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः प्रभुः । ताभ्यः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः । ख्यातिः सत्यर्थसंभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा । सन्नतिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा

patnyarthaṃ pratijagrāha dharmo dākṣāyaṇīḥ prabhuḥ | tābhyaḥ śiṣṭā yavīyasya ekādaśa sulocanāḥ | khyātiḥ satyarthasaṃbhūtiḥ smṛtiḥ prītiḥ kṣamā tathā | sannatiścānasūyā ca ūrjā svāhā svadhā tathā

Um Ehefrauen zu nehmen, akzeptierte der Herr Dharma die Töchter von Dakṣa. Von diesen Ehefrauen wurden der Jüngeren elf schönäugige Töchter geboren: Khyāti, Satyārtha-Saṃbhūti, Smṛti, Prīti, Kṣamā, Sannati, Anasūyā, Ūrjā, Svāhā und Svadhā.

पत्नी-अर्थम्for the sake of a wife
पत्नी-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
TypeNoun
Rootपत्नी + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे अव्ययीभाववत् प्रयोगः: ‘पत्नी-निमित्तम्/पत्नी-प्रयोजनम्’; Accusative singular used adverbially
प्रतिजग्राहaccepted, took
प्रतिजग्राह:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + √ग्रह् (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; 3rd person singular perfect
धर्मःDharma
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
दाक्षायणीःthe Dākṣāyaṇīs (Dakṣa’s daughters)
दाक्षायणीः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदाक्षायणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; patronymic ‘daughters of Dakṣa’; Accusative plural feminine
प्रभुःthe lord
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to धर्मः; Nominative singular
ताभ्यःfrom them
ताभ्यः:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, बहुवचन; pronominal; Ablative plural feminine
शिष्टाःthe remaining (ones)
शिष्टाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशिष्ट (कृदन्त; √शास् (धातु) + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; PPP used adjectivally ‘remaining/left’; Nominative plural feminine
यवीयस्यof the younger (brother)
यवीयस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयवीयस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; comparative stem ‘younger’; Genitive singular masculine
एकादशeleven
एकादश:
Viśeṣaṇa (विशेषण/संख्या)
TypeAdjective
Rootएकादश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-विशेषण; here used with feminine plural subject; ‘eleven’
सुलोचनाःthe beautiful-eyed (women)
सुलोचनाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसु + लोचना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय: ‘सु-लोचना’ = beautiful-eyed; Nominative plural feminine
ख्यातिःKhyāti
ख्यातिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
सत्यर्थसंभूतिःSatyārthasaṃbhūti (name)
सत्यर्थसंभूतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्य + अर्थ + संभूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘सत्यार्थे संभूतिः’/‘सत्यार्थ-सम्भूति’; Nominative singular feminine
स्मृतिःSmṛti
स्मृतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्मृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
प्रीतिःPrīti
प्रीतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
क्षमाKṣamā
क्षमा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
तथाalso
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/प्रकार-अव्यय; ‘also/likewise’
सन्नतिःSannati
सन्नतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसन्नति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय; conjunction
अनसूयाAnasūyā
अनसूया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनसूया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय; conjunction
ऊर्जाŪrjā
ऊर्जा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऊर्जा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
स्वाहाSvāhā
स्वाहा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वाहा (अव्यय/नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; used as proper name; Nominative singular
स्वधाSvadhā
स्वधा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वधा (अव्यय/नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; used as proper name; Nominative singular
तथाalso
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/प्रकार-अव्यय; ‘also/likewise’

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

Role: nurturing

Offering: naivedya

Cosmic Event: ordering of prajā through dharma-saṃbandha (marriage alliances)

D
Dharma
D
Daksha
K
Khyati
S
Satyartha-Sambhuti
S
Smriti
P
Priti
K
Kshama
S
Sannati
A
Anasuya
U
Urja
S
Svaha
S
Svadhā

FAQs

It situates Dharma—the sustaining principle of right order—as a divinely personified power within creation, showing how cosmic stability and virtuous tendencies arise through sacred lineages that ultimately support the soul’s maturation toward Shiva (Pati).

Though not directly describing Linga worship, it provides the Purāṇic framework in which dharma, yajña, and sacred duties operate—disciplines that purify the pashu (individual soul) and make it fit for devotion to Saguna Shiva and, eventually, realization of Shiva beyond limitation.

The practical takeaway is dharma-anushthana—steady observance of righteous conduct and Vedic duties (including offerings associated with Svāhā and Svadhā)—as a preparatory discipline that supports mantra-japa and focused Shaiva devotion.