Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 3

मङ्गलाचरणम्, तीर्थ-परिसरः, सूतागमनम् — Invocation, Sacred Setting, and the Arrival of Sūta

Devanagari script

तमजं विश्वकर्माणं शाश्वतं शिवमव्ययम् । महादेवं महात्मानं व्रजामि शरणं शिवम्

Transliteration

tamajaṃ viśvakarmāṇaṃ śāśvataṃ śivamavyayam | mahādevaṃ mahātmānaṃ vrajāmi śaraṇaṃ śivam

Translation

Ich nehme Zuflucht zu Śiva—dem Ungeborenen, dem Schöpfer des Alls, dem Ewigen, dem Heilvollen und Unvergänglichen; zu Mahādeva, dem großherzigen Herrn. Zu jenem Śiva gehe ich um Schutz zu finden.

Word by Word

• तम्: him/that (one)
• तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सर्वनाम (pronoun)

• अजम्: unborn
• अजम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: अज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (adjective) तम् इति विशेष्यस्य

• विश्वकर्माणम्: the maker of the universe
• विश्वकर्माणम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: विश्व + कर्मन् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य कर्मा = maker of the universe)

• शाश्वतम्: eternal
• शाश्वतम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: शाश्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• अव्ययम्: imperishable
• अव्ययम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• महादेवम्: Mahādeva (the great god)
• महादेवम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् देवः)

• महात्मानम्: the great-souled one
• महात्मानम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: महा + आत्मन् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् आत्मा/महात्मा)

• व्रजामि: I go / I resort
• व्रजामि: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), उत्तम-पुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• शरणम्: refuge
• शरणम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; गत्यर्थे द्वितीया (accusative of goal)

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; शरणम् इति पदस्य विशेष्य-रूपेण (refuge: Śiva)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Jyotirlinga Context

Sthala Purana: A śaraṇāgati (refuge) verse; not tied to a specific Jyotirliṅga.

Significance: Cultivates śaraṇāgati to Pati (Śiva), the direct means to anugraha in Siddhānta: grace that loosens pāśa and matures the paśu toward liberation.

Mantra Metadata

Mantra: तमजं विश्वकर्माणं शाश्वतं शिवमव्ययम् । महादेवं महात्मानं व्रजामि शरणं शिवम्

Type: stotra

Shakti Dimension

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva
• Mahadeva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It is a śaraṇāgati (surrender) verse: the seeker turns to Śiva as the unborn, eternal Pati (Lord) who alone can grant protection and liberation, cutting the bonds (pāśa) that bind the soul (paśu).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Though Śiva is described with transcendent attributes (unborn, imperishable), the act of “taking refuge” is practiced through Saguna worship—especially devotion to Śiva as Mahādeva, commonly approached via the Śiva-liṅga as the accessible focus of grace.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Adopt daily śaraṇāgati with japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) before the liṅga, mentally repeating “vrajāmi śaraṇaṃ śivam” as a surrender-intention during meditation.