Śivāṣṭamūrti-varṇanam (Description of Shiva’s Eight Forms)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । शृणु तात महेशस्यावतारान्परमान्प्रभो । सर्वकार्यकरांल्लोके सर्वस्य सुखदान्मुने

Nandīśvara sprach: „Höre, mein Kind — o edler Herr. Ich werde von den höchsten Herabkünften (Avatāras) Mahēśas sprechen, der in der Welt jedes Vorhaben vollbringt und allen Wohlergehen und Freude schenkt, o Weiser.“

Verse 2

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां शिवाष्टमूर्त्तिवर्णनं नाम द्वितीयोऽध्यायः

So endet das zweite Kapitel, genannt „Die Beschreibung von Śivas acht Gestalten“, im dritten Teil des heiligen Śiva‑Mahāpurāṇa, der Śatarudra‑Saṃhitā.

Verse 3

शर्वो भवस्तथा रुद्र उग्रो भीमः पशो पतिः । ईशानश्च महादेवो मूर्तयश्चाष्ट विश्रुताः

„Śarva“, „Bhava“, „Rudra“, „Ugra“, „Bhīma“, „Paśupati“, „Īśāna“ und „Mahādeva“—diese werden als die acht weithin gerühmten mūrtis (Erscheinungsformen) des Herrn Śiva verkündet, des höchsten Pati, der die paśus (gebundene Seelen) beherrscht und befreit.

Verse 4

भूम्यंभोग्निमरुद्व्योमक्षेत्रज्ञार्कनिशाकराः । अधिष्ठिताश्च शर्वाद्यैरष्टरूपैः शिवस्य हि

Erde, Wasser, Feuer, Wind, Raum, der Kenner des Feldes (das innewohnende Selbst), Sonne und Mond—all dies wird wahrlich beherrscht, durchdrungen und gelenkt von Śivas acht Gestalten, beginnend mit Śarva.

Verse 5

धत्ते चराचरं विश्वं रूपं विश्वंभरात्मकम् । शंकरस्य महेशस्य शास्त्रस्यैवेति निश्चयः

Er, Śaṅkara, der große Herr (Maheśa), trägt das ganze Universum—das Bewegte wie das Unbewegte—indem er die Gestalt dessen annimmt, der alles erhält. Dies ist die feststehende Schlussfolgerung der heiligen Lehre über Śaṅkara.

Verse 6

संजीवनं समस्तस्य जगतः सलिलात्मकम् । भव इत्युच्यते रूपं भवस्य परमात्मनः

Was der ganzen Welt lebensspendende Stütze ist und wesenhaft Wasser, wird die Gestalt „Bhava“ genannt—die Offenbarung Bhavas, des höchsten Selbst.

Verse 7

बहिरंतर्जगद्विश्वं बिभर्ति स्पन्दतेस्य यम् । उग्र इत्युच्यते सद्भी रूपमुग्रस्य सत्प्रभो

O erhabener Herr, die Weisen nennen diese Gestalt Śivas „Ugra“—Er, der das ganze Universum, außen wie innen, trägt, und durch dessen Macht es pulsiert und erzittert und so in Wirksamkeit tritt.

Verse 8

सर्वावकाशदं सर्वव्यापकं गगनात्मकम् । रूपं भीमस्य भीमाख्यं भूपवृन्दस्व भेदकम्

Die Gestalt Bhīmas—genannt „Bhīma“—verleiht allen Raum, durchdringt alles und ist von der Natur des Himmels (ākāśa). Sie zerschmettert Hochmut und Selbstüberhebung der Scharen von Königen.

Verse 9

सर्वात्मनामधिष्ठानं सर्वक्षेत्रनिवासकम् । रूपं पशुपतेर्ज्ञेयं पशुपाशनिकृन्तनम्

Wisse: Dies ist die Gestalt Paśupatis — der tragende Grund aller Selbste, wohnend in jedem Feld des Daseins, und Er, der die Fesseln (pāśa) zerschneidet, die die paśu, die Einzelseelen, binden.

Verse 10

सन्दीपयञ्जगत्सर्वं दिवाकरसमाह्वयम् । ईशानाख्यं महेशस्य रूपं दिवि विसर्पति

Die ganze Welt erleuchtend breitet sich die sonnenhafte, so benannte Gestalt in den Himmeln aus. Dies ist die Īśāna-Gestalt Mahādevas, die sich im himmlischen Bereich entfaltet.

Verse 11

आप्याययति यो विश्वममृतांशुर्निशाकरः । महादेवस्य तद्रूपं महादेवस्य चाह्वयम्

Der, welcher das ganze Weltall nährt und erquicklich erneuert — der Mond, Träger der Nektarstrahlen — ist eine Gestalt Mahādevas; und zugleich ist es einer der heiligen Namen Mahādevas.

Verse 12

आत्मा तस्याष्टमं रूपं शिवस्य परमात्मनः । व्यापिकेतरमूर्तीनां विश्वं तस्माच्छिवात्मकम्

Der Ātman, das individuelle Selbst, ist die achte Gestalt Shivas, des Paramātman. Darum ist unter seinen Formen—den allgegenwärtigen wie den örtlich erscheinenden—das ganze Universum seinem Wesen nach Shiva, von Shiva durchwoben.

Verse 13

शाखाः पुष्यन्ति वृक्षस्य वृक्षमूलस्य सेचनात् । तद्वदस्य वपुर्विश्वं पुष्यते च शिवार्चनात

Wie die Zweige eines Baumes gedeihen, wenn man seine Wurzel wässert, so erblüht auch dieses ganze Universum—da es Sein eigener Leib ist—durch die Verehrung des Herrn Śiva.

Verse 14

यथेह पुत्रपौत्रादेः प्रीत्या प्रीतो भवेत्पिता । तथा विश्वस्य सम्प्रीत्या प्रीतो भवति शंकरः

Wie ein Vater durch die liebevolle Hingabe von Söhnen, Enkeln und den Übrigen erfreut wird, so wird auch Śaṅkara durch die aufrichtige, liebende Hingabe der ganzen Welt zufrieden.

Verse 15

क्रियते यस्य कस्यापि देहिनो यदि निग्रहः । अष्टमूर्त्तेरनिष्टं तत्कृतमेव न संशयः

Wird irgendeinem verkörperten Wesen Zwang auferlegt oder Schaden zugefügt, so wisset ohne Zweifel: Eine solche unerwünschte Tat richtet sich gegen den Herrn in acht Gestalten (Aṣṭamūrti Śiva) selbst.

Verse 16

अष्टमूर्त्यात्मना विश्वमधिष्ठायास्थितं शिवम् । भजस्व सर्वभावेन रुद्रं परमकारणम्

Verehre mit deinem ganzen Wesen Rudra, den glückverheißenden Śiva, der als Selbst der acht Gestalten das Universum durchdringt und trägt und darin als höchste Ursache gegründet bleibt.

Verse 17

इति प्रोक्ताः स्वरूपास्ते विधिपुत्राष्टविश्रुताः । सर्वोपकारनिरताः सेव्याः श्रेयोर्थिभिर्नरैः

So sind jene Gestalten verkündet worden—acht berühmte, verbunden mit den Söhnen des Vidhi (Brahmā). Stets darauf bedacht, jegliche Wohltat zu gewähren, sollen sie von Menschen, die das höchste Heil suchen, ehrfürchtig verehrt werden.