Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 43

जालन्धरस्य दूतप्रेषणम् — Jalandhara Sends an Envoy to Kailāsa

The Provocation of Śiva

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य पुरुषस्य महाप्रभुः । प्रत्युवाचाद्भुतोतिः स कौतुकी स्वहितंकरः

sanatkumāra uvāca | ityākarṇya vacastasya puruṣasya mahāprabhuḥ | pratyuvācādbhutotiḥ sa kautukī svahitaṃkaraḥ

Sanatkumāra sprach: Als der große Herr die Worte jenes Mannes vernommen hatte—dessen Rede wundersam war—gab er Antwort. Von Neugier bewegt und auf das bedacht, was ihm selbst zuträglich wäre, erwiderte er.

सनत्कुमारःSanatkumāra
सनत्कुमारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसनत् (प्रातिपदिक) + कुमार (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (सनन्/सनत् ‘ancient’ + कुमार ‘youth’ as proper name), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
इतिthus
इति:
Vākyārtha-sūcaka (वाक्यार्थसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
आकर्ण्यhaving heard
आकर्ण्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ+कर्ण्/कृ (धातु; ‘to hear’)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having heard’
वचःwords/speech
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तस्यof him/of that
तस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
पुरुषस्यof the man
पुरुषस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
महाप्रभुःthe great lord
महाप्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहाप्रभु (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् प्रभुः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति+वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अद्भुत-ऊतिःof wondrous aid
अद्भुत-ऊतिः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeNoun
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक) + ऊति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘wonderful’ + ‘help/protection’), पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग; here taken as पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन as epithet
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
कौतुकīcurious/playful
कौतुकī:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootकौतुकिन्/कौतुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘curious/playful’ as adjective of सः/महाप्रभुः
स्व-हितंकरःdoing good for his own (or for the good of all)
स्व-हितंकरः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक) + हितंकर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (स्वस्य हितं करोति), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण

Sanatkumara

Shiva Form: Mahādeva

S
Sanatkumara

FAQs

It highlights the Shaiva principle that śravaṇa (attentive listening) followed by a thoughtful response is a doorway to svahita—one’s true welfare—ultimately oriented toward devotion and liberation under Pati (Śiva).

Though not naming the Liṅga directly, it models the devotional posture central to Saguna Śiva worship: hearing sacred instruction, cultivating reverent curiosity, and responding in a way that aligns one’s life with Śiva’s grace.

The implied practice is śravaṇa-manana: listen to Śiva-kathā, reflect with sincere curiosity, and respond through japa (especially the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya”) and disciplined conduct that supports one’s spiritual welfare.