Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 82

लिङ्गपूजनसंक्षेपः

Concise Teaching on Liṅga Worship / Śiva-arcana-vidhi

वाग्मी स जायते तस्य मनोभी ष्टफलं ध्रुवम् । रोगं दुःखं च शोकं च ह्युद्वेगं कृत्रिमं तथा

vāgmī sa jāyate tasya manobhī ṣṭaphalaṃ dhruvam | rogaṃ duḥkhaṃ ca śokaṃ ca hyudvegaṃ kṛtrimaṃ tathā

Ein solcher Mensch wird beredt, und die vom Geist ersehnte Frucht gelangt gewiss zu ihm. Doch begegnet er auch Krankheit, Leid, Kummer und Beklemmung sowie einer künstlich (gemacht) hervorgerufenen Unruhe des Geistes.

वाग्मीeloquent
वाग्मी:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of सः)
TypeAdjective
Rootवाग्मिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘वाक्’ + ‘मिन्’ (possessive) अर्थे ‘वाक्पटुः’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जायतेis born / becomes
जायते:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
मनः-भीष्ट-फलम्the desired result (wish-fulfilment)
मनः-भीष्ट-फलम्:
Karma/Phala (फल/Result complement)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक) + भीष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुष-प्रायः (मनसः भीष्टं फलम् = desired fruit of the mind)
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative/neuter form) अर्थे ‘निश्चयेन’
रोगम्disease
रोगम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootरोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
शोकम्grief
शोकम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: indeed/for)
उद्वेगम्anxiety / agitation
उद्वेगम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootउद्वेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृत्रिमम्artificial / contrived
कृत्रिमम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृत्रिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उद्वेगम् इति विशेषणम्
तथाalso
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/प्रकारवाचक-अव्यय (also/likewise)

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Mahādeva

S
Shiva

FAQs

It highlights that worldly capacities like eloquence and fulfilled desires can arise through karma, yet they may still be accompanied by afflictions—showing the need to seek Shiva (Pati) for liberation beyond mixed karmic fruits.

It implies that external success is not the final refuge; devotion to Saguna Shiva through Linga worship steadies the mind and redirects desire toward Shiva, reducing the bondage of fluctuating karmic outcomes.

Japa of the Panchākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) with mindful restraint of speech, along with simple Shiva-upāsanā (e.g., Tripuṇḍra/bhasma and daily Linga worship), is a practical remedy for anxiety and grief.