Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

पार्वतीबाल्यलीलावर्णनम् — Description of Pārvatī’s Childhood/Birth Festivities

प्राक्तना जन्मविद्यास्तां शरदीव प्रपेदिरे । हंसालिस्स्वर्णदी नक्तमात्मभासो महौषधिम्

prāktanā janmavidyāstāṃ śaradīva prapedire | haṃsālissvarṇadī naktamātmabhāso mahauṣadhim

Wie der Herbst den Himmel klärt, so erhob sich in ihnen das Wissen aus früheren Geburten. Wie Schwäne auf einem goldenen Strom bewegten sie sich in der Nacht—aus sich selbst leuchtend—hin zur großen Heilpflanze, dem höchsten Heilmittel.

प्राक्तनाःformer/previous
प्राक्तनाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राक्तन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (विद्याः)
जन्म-विद्याःbirth-knowledges/innate learnings
जन्म-विद्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक) + विद्या (प्रातिपदिक)
Formसमास: जन्मनः विद्याः (तत्पुरुष; ‘innate/from birth knowledges’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
ताम्her/that (one)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
शरदिin autumn
शरदि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशरद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
इवlike/as if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (comparative particle)
प्रपेदिरेattained/reached
प्रपेदिरे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + पद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
हंस-आलिःa row/flock of swans
हंस-आलिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक) + आलि (प्रातिपदिक)
Formसमास: हंसानाम् आलिः (तत्पुरुष); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्वर्णदीthe golden river (Svārṇadī)
स्वर्णदी:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्णदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
नक्तम्at night
नक्तम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनक्तम् (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb: at night)
आत्म-भासःself-shining lights/rays
आत्म-भासः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/उपमा-उपमान)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक) + भास् (प्रातिपदिक)
Formसमास: आत्मनः भासः (तत्पुरुष; ‘self-luminous rays/light’); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
महौषधिम्a great medicinal herb
महौषधिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + औषधि (प्रातिपदिक)
Formसमास: महा + औषधि (कर्मधारय ‘great herb’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Sthala Purana: No Jyotirliṅga reference; the imagery of ‘great medicine’ (mahauṣadhi) functions as a metaphor for liberating knowledge/grace removing pāśa.

Significance: Encourages śraddhā in saṃskāra and pūrvajanma-sukṛta: prior merit and prior learning can reawaken under right conditions (guru, bhakti).

Role: liberating

P
Parvati
S
Shiva

FAQs

It teaches that spiritual impressions (saṁskāras) from prior births can ripen, and by Shiva’s grace the seeker’s inner clarity arises like an autumn sky—leading toward the supreme remedy: liberating knowledge and devotion to Shiva.

In Shaiva practice, Saguna worship (Linga, mantra, pūjā) purifies the mind so that prior spiritual tendencies awaken; the ‘self-luminous’ movement toward the great remedy points to approaching Shiva through disciplined devotion that culminates in Shiva-jnāna.

It suggests steady japa and dhyāna—especially Panchākṣarī (Om Namaḥ Śivāya)—so that inner light (ātma-bhāsa) becomes clear; accompanying disciplines like Tripuṇḍra-bhasma and Rudrākṣa can support purity and focus.