Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

वैवाहिकानुष्ठानसमापनं दानप्रशंसा च / Completion of Wedding Rites and Praise of Gifts

Dāna

अदितिरुवाच । भोजनान्ते शिवः शम्भुं मुखं शुद्ध्यर्थमादरात् । जलं देहि महाप्रीत्या दम्पतिप्रेम दुर्लभम्

aditiruvāca | bhojanānte śivaḥ śambhuṃ mukhaṃ śuddhyarthamādarāt | jalaṃ dehi mahāprītyā dampatiprema durlabham

Aditi sprach: „Nach dem Mahl bittet Śivā (als hingebungsvolle Gattin) Śambhu mit ehrfürchtiger Sorgfalt um Wasser, um den Mund zu reinigen. ‚Gib das Wasser in großer Zuneigung — eine solche liebende Eintracht zwischen Gatte und Gattin ist wahrlich selten.‘“

अदितिःAditi
अदितिः:
कर्ता (Speaker/subject)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Speech act)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
भोजनान्तेat the end of the meal
भोजनान्ते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location-time)
TypeNoun
Rootभोजन + अन्त (प्रातिपदिक); भोजनान्त (समास)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भोजनस्य अन्ते = at the end of the meal)
शिवःŚiva
शिवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
शम्भुम्Śambhu
शम्भुम्:
सम्प्रदान/कर्म (Addressee/Object of request)
TypeNoun
Rootशम्भु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
मुखम्mouth/face
मुखम्:
कर्म (Karma/Object) (शुद्ध्यर्थम् इत्यर्थे)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
शुद्धि-अर्थम्for purification
शुद्धि-अर्थम्:
प्रयोजन (Purpose adjunct)
TypeIndeclinable
Rootशुद्धि (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक); शुद्ध्यर्थ (समास)
Formअव्ययीभाव-समास, द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत् (purpose expression: 'for the sake of')
आदरात्out of respect
आदरात्:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; हेत्वर्थे (as cause: 'out of')
जलम्water
जलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
देहिgive
देहि:
क्रिया (Request/command)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
महाप्रीत्याwith great affection
महाप्रीत्या:
करण/भाव (Instrumental of manner/feeling)
TypeNoun
Rootमहा + प्रीति (प्रातिपदिक); महाप्रीति (समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; कर्मधारय (महती प्रीतिः = great affection)
दम्पतिप्रेमspousal love
दम्पतिप्रेम:
विषय/विशेष्य (Topic/predicate nominal)
TypeNoun
Rootदम्पति + प्रेम (प्रातिपदिक); दम्पतिप्रेम (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (contextually predicate-noun); षष्ठी-तत्पुरुष (दम्पत्योः प्रेम = love between spouses)
दुर्लभम्rare / hard to obtain
दुर्लभम्:
विशेषण (Adjective/predicate)
TypeAdjective
Rootदुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (agreeing with दम्पतिप्रेम)

Aditi

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

S
Shiva
S
Shambhu

FAQs

The verse elevates simple household service (seva) into bhakti: caring acts done with reverence become worship of Pati (Śiva) and nurture dharmic harmony, which is described as rare and precious.

It reflects Saguna Śiva-bhakti through intimate, personal service—offering water for purification parallels offering water (jala/abhisheka) to the Śiva-liṅga with devotion and attentiveness.

Practice mindful water-offering as a form of seva: offer water with devotion (as in arghya/ācamanīya), remembering Śiva through the Pañcākṣarī mantra “Om Namaḥ Śivāya” while maintaining purity and gratitude.