Next Verse

Shloka 1

महेश्वरागमनं तथा नीराजन-सत्कारवर्णनम् / The Arrival of Maheśvara and the Rite of Welcome

Nīrājana

ब्रह्मोवाच । अथ शंभुः प्रसन्नात्मा सदूतं स्वगणैस्सुरैः । सर्वैरन्यैर्गिरेर्द्धाम जगाम सकुतूहलम्

brahmovāca | atha śaṃbhuḥ prasannātmā sadūtaṃ svagaṇaissuraiḥ | sarvairanyairgirerddhāma jagāma sakutūhalam

Brahmā sprach: Daraufhin brach Śambhu, dessen Herz heiter und gnädig war, auf—mit dem Boten, mit seinen eigenen Gaṇas, mit den Göttern und allen anderen—zur Wohnstatt des Berges, erfüllt von heiliger Neugier.

brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (sequencing particle)
śaṃbhuḥŚambhu (Śiva)
śaṃbhuḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśaṃbhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
prasanna-ātmāwhose mind was pleased
prasanna-ātmā:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootprasanna (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: यस्य आत्मा प्रसन्नः सः
sa-dūtamwith (his) messenger
sa-dūtam:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootsa (प्रातिपदिक) + dūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय: ‘दूतेन सह’/‘सह दूतः’ (with a messenger)
sva-gaṇaiḥwith his attendants
sva-gaṇaiḥ:
Sahakāraka (सहकारक/Instrumental-association)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: स्वस्य गणाः
suraiḥwith the gods
suraiḥ:
Sahakāraka (सहकारक/Instrumental-association)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
sarvaiḥwith all
sarvaiḥ:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘anyaiḥ’ इत्यस्य विशेषणम्
anyaiḥwith other (beings)
anyaiḥ:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
gireḥof the mountain
gireḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootgiri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
dhāmaabode, dwelling
dhāma:
Karma (कर्म/Object-goal)
TypeNoun
Rootdhāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
jagāmawent
jagāma:
Kriyā (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
sa-kutūhalamwith curiosity
sa-kutūhalam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial accusative)
TypeAdjective
Rootsa (प्रातिपदिक) + kutūhala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: ‘कुतूहलेन सह’ (with curiosity)

Brahma

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Jyotirlinga: Kedāranātha

Sthala Purana: The narrative movement ‘to the mountain’s abode’ naturally evokes the Himalayan Śaiva landscape; while this verse is not a Kedāra-māhātmya, the giri-dhāma motif aligns with Kedāra as a paradigmatic mountain-sthala of Śiva.

Significance: Mountain pilgrimage symbolizes ascent from pāśa (bondage) toward pati through tapas, darśana, and prasāda; ‘prasannātmā’ underscores grace guiding the journey.

S
Shiva
B
Brahma
D
Devas
G
Ganas

FAQs

It highlights Śiva as Śambhu—the auspicious Lord—moving with a gracious, tranquil heart, indicating that divine action proceeds from compassion and benevolent will, drawing beings (devas and gaṇas) into dharmic alignment.

The verse presents Saguna Śiva as a personal Lord who journeys with his attendants and the devas; such narrative intimacy supports devotional worship where the Linga represents that same accessible, auspicious Presence.

The key takeaway is cultivating a prasanna (clear, pleased) mind through japa of the Panchākṣarī “Om Namaḥ Śivāya” and devotional remembrance, approaching worship with reverent curiosity (kutūhala) rather than agitation.