Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

प्रणवमहिमा — The Greatness of the Praṇava (Om) as Śiva

अकारश्चाप्युकारोयं मकाराश्च त्रयं क्रमात् । तिस्रो मात्रास्समाख्याता अर्द्धमात्रा ततः परम्

akāraścāpyukāroyaṃ makārāśca trayaṃ kramāt | tisro mātrāssamākhyātā arddhamātrā tataḥ param

In rechter Ordnung sind ‘a’, ‘u’ und ‘m’—diese drei werden als die drei Mātrās (Klangmaße) von Oṃ erklärt; jenseits davon ist die Halb‑Mātrā, die feine Transzendenz, die darauf folgt.

अकारःthe letter ‘a’
अकारः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootअकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Prayojaka-nipāta (प्रयोजक-निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle; also/even)
उकारःthe letter ‘u’
उकारः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootउकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता/subject/apposition)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (this)
मकाराःthe letter(s) ‘ma’
मकाराः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootमकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Plural)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
त्रयम्a set of three
त्रयम्:
Karta (कर्ता/subject, appositional)
TypeNoun
Rootत्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; संख्यावाचक (a triad/three as a set)
क्रमात्in sequence; step by step
क्रमात्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचन-रूपेण अव्ययीभाव (ablative used adverbially: in order/stepwise)
तिस्रःthree
तिस्रः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषण (three)
मात्राःmeasures; mātrās
मात्राः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootमात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
समाख्याताःare called; are designated
समाख्याताः:
Kriya (क्रिया/predicate, passive)
TypeVerb
Rootसम्+आ+√ख्या (ख्या) (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि (are called/are named)
अर्द्धमात्राthe half-mātrā
अर्द्धमात्रा:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootअर्द्ध + मात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (अर्द्धा एव मात्रा = half-mātrā)
ततःthereafter; then
ततः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: thereafter/from that)
परम्beyond; subsequent
परम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (subsequent/supreme)

Lord Shiva (teaching in the Kailāsa Saṃhitā, a philosophical discourse context)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra: oṃ = a + u + m (+ arddhamātrā)

Type: gayatri

Role: teaching

S
Shiva

FAQs

It defines Oṃ as three articulated mātrās—A, U, M—culminating in the arddha-mātrā, indicating the move from expressed sound to the silent, subtle awareness where Pati (Śiva) is realized beyond pasha and pashu.

In Śaiva practice, Oṃ supports saguna upāsanā (worship with form) by steadying mind and breath; the half-mātrā points to the linga’s deeper import—Śiva as the formless ground (nirguṇa) transcending the manifested syllables while still being approached through them.

Japa and dhyāna on Oṃ: contemplate A–U–M in sequence, then rest attention in the arddha-mātrā (the quiet after sound), aligning breath and mind before or alongside Panchākṣarī (Oṃ Namaḥ Śivāya) recitation.