Agni as Hotṛ and guardian of the sacrifice
यजिष्ठं त्वा यजमाना हुवेम ज्येष्ठमङ्गिरसां विप्र मन्मभिर्विप्रेभिः परिज्मानमिव द्यां होतारं चर्षणीनाम् शोचिष्केशं वृषणं यमिमा विशः प्रावन्तु जूतये विशः
yajiṣṭhaṃ tvā yajamānā huvema jyeṣṭhamaṅgirasāṃ vipra manmabhirviprebhiḥ parijmānamiva dyāṃ hotāraṃ carṣaṇīnām śociṣkeśaṃ vṛṣaṇaṃ yamimā viśaḥ prāvantu jūtaye viśaḥ
yaji1ṣṭhaṃ tvā2 yajamānā huvema jye3ṣṭhamaṅgirasāṃ vipra manmabhirviprebhiḥ parijmānamiva dyāṃ hotāraṃ carṣaṇīnām śociṣkeśaṃ vṛṣaṇaṃ yamimā viśaḥ prāvantu jūtaye viśaḥ
Dich, den höchst Verehrungswürdigen, dich, den Ältesten der Aṅgiras, o Weiser, rufen wir Opfernden an – mit unseren Gesängen, mit den Liedern der Seher; dich, den Hotṛ der Stämme, allumfassend wie der Himmel, flammengekrönt, den kräftigen Stier: mögen diese Völker das Opferwerk fördern zur Hilfe, mögen die Völker es fördern zum Beistand.
yajiṣṭham | tvā | yajamānāḥ | huvema | jyeṣṭham | aṅgirasām | vipra | manmabhiḥ | viprebhiḥ | parijmānam | iva | dyām | hotāram | carṣaṇīnām | śociṣ-keśam | vṛṣaṇam | yam | imāḥ | viśaḥ | prāvantu | jūtaye | viśaḥ
Agneya Sāman (generic; precise tune requires śākhā-specific gāna mapping)
{ "prastava": "(stobha prelude per tune; often sets communal pulse)", "udgitha": "yajiṣṭhaṃ tvā yajamānā huvema ... hotāraṃ carṣaṇīnām", "pratihara": "parijmānam iva dyām", "upadrava": "śociṣkeśaṃ vṛṣaṇaṃ yam imā viśaḥ", "nidhana": "prāvantu jūtaye viśaḥ (final ‘viśaḥ’ lengthened)", "structure_notes": "Repetition of ‘viśaḥ’ naturally suits nidhana, enabling chorus unison and ritual sealing.", "singer_assignments": "Prastotṛ: prastāva; Udgātṛ: udgītha+upadrava; Pratihartṛ: pratihāra; all: nidhana (esp. on ‘viśaḥ’)." }
{ "gloss_summary": "Agni is ‘jyeṣṭha among the Aṅgirases’—foremost priestly fire; ‘parijmānam iva dyām’ indicates pervasion (vyāpti) like heaven; ‘prāvantu’ is a blessing that the peoples promote/support the rite for aid.", "ritual_interpretation": "Appropriate where patron/community support is ritually invoked—ensuring resources, attention, and correct participation in Soma service.", "theological_insight": "Agni’s supremacy is genealogical and functional: as prime Aṅgirasa he authorizes and sanctifies priestly speech itself.", "etymology_highlights": "aṅgiras—priestly lineage name; yajiṣṭha as superlative of yaj- (‘worthy of worship’); parijmān from √jmā/‘to go around’ → ‘pervading’." }