Rig Veda 5.15.4 — Mandala 5, Sukta 15, Mantra 4
Sukta 5.15
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
मातेव यद्भरसे पप्रथानो जनंजनं धायसे चक्षसे च । वयोवयो जरसे यद्दधानः परि त्मना विषुरूपो जिगासि ॥
Transliteration
mātéva yád bharase paprathānáḥ jánaṃ-janaṃ dhā́yase cákṣase ca | váyo-vayo járase yád dádhānaḥ pári tmánā víṣu-rūpo jigāsi ||
Translation
Wie eine Mutter, wenn du trägst und dich weitest, nährst du Volk um Volk und schenkst ihnen Sehen. Kraft um Kraft anlegend zum Wachsen des Seins, gehst du überall aus dir selbst, vielförmig in den Gestalten.
Word by Word
मातेवlike a mother
मातेव:
Kartā (उपमान-कर्तृभावे) / विशेषण-उपमानम्
TypeNoun + Indeclinable
Rootमातृ (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
यत्when/that (in that)
यत्:
Adhikaraṇa (हेतु/सम्बन्ध-निर्देशः) / सम्बन्धक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भरसेyou bear / you carry
भरसे:
(क्रिया) — कर्ता: त्वम् (अग्ने)
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
पप्रथानःhaving spread/expanded
पप्रथानः:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तुः—अग्नेः)
TypeVerb (Participle)
Root√प्रथ् (विस्तारे) / प्रथ (धातु)
जनम्people / a folk
जनम्:
Karma
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
जनम्each people
जनम्:
Karma (वितरणार्थे)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
धायसेyou sustain / you support
धायसे:
(क्रिया) — कर्ता: त्वम्
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने) / (वेद. ‘धाय’ = पोषण/स्थापन)
चक्षसेyou see / you look upon
चक्षसे:
(क्रिया) — कर्ता: त्वम्
TypeVerb
Root√चक्ष् (दर्शने)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
वयःvigor / strength
वयः:
Karma
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
वयःvigor (each kind)
वयः:
Karma (वितरणार्थे)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
जरसेfor old age / for lasting endurance
जरसे:
Sampradāna (प्रयोजन/लाभार्थे)
TypeNoun
Rootजरस् (प्रातिपदिक)
यत्that which / when
यत्:
Adhikaraṇa/सम्बन्धक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
दधानःplacing / bestowing
दधानः:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeVerb (Participle)
Root√धा (धारणे)
परिaround
परि:
Adhikaraṇa (परिसर-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
त्मनाby yourself / with your own self
त्मना:
Karaṇa (स्वयमेव/आत्मना)
TypeNoun
Rootत्मन् (प्रातिपदिक; ‘स्व’/आत्मन्-भावः)
विषुरूपःof varied forms
विषुरूपः:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविषु (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘विभिन्न’) + रूप (प्रातिपदिक)
जिगासिyou desire to go / you seek to approach
जिगासि:
(क्रिया) — कर्ता: त्वम्
TypeVerb
Root√गम् (गत्यर्थे) with desiderative stem √गम् → जिगास-
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.