Rig Veda 4.42.4: Mandala 4, Sukta 42, Mantra 4

Sukta 4.42

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Varuṇa (with ṛta and Aditi complex)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अहमपो अपिन्वमुक्षमाणा धारयं दिवं सदन ऋतस्य । ऋतेन पुत्रो अदितेॠतावोत त्रिधातु प्रथयद्वि भूम ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.42.4

Transliteration

ahám apó apinvam ukṣámāṇā dhāráyaṃ dívaṃ sádana ṛtásya | ṛténa putró áditeḥ ṛtā́vā utá tri-dhā́tu prathayád ví bhū́ma ||

Translation

Ich ließ die Wasser anschwellen, ihr Wachstum ausgießend; ich stützte den Himmel im Sitz des ṛta. Durch ṛta – der Sohn der Aditi, im ṛta gegründet – breitete er die dreifache Grundlage aus und weitete die Erde.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अपः: waters
• अपः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• अपिन्वम्: I caused to swell / I set in motion
• अपिन्वम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पिव्/प्याय् (पिन्वति ‘to swell, make abound, set in motion’)

• उक्षमाणाः: sprinkling / pouring (as rain)
• उक्षमाणाः: कर्तृ (अपः के विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √वक्ष्/उक्ष् (उक्षति ‘to sprinkle, pour; make rain’)

• धारयम्: I upheld / I sustained
• धारयम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारयति ‘to hold, support, sustain’)

• दिवम्: the heaven / sky
• दिवम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौः (प्रातिपदिक ‘sky, heaven’)

• सदने: in the seat / abode
• सदने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सदन (प्रातिपदिक ‘seat, abode’)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक ‘cosmic order, truth’)

• ऋतेन: by/with ṛta
• ऋतेन: करण
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• पुत्रः: the son
• पुत्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• अदितेः: of Aditi
• अदितेः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun (Proper)
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• ऋतावो: ṛta-possessing / righteous
• ऋतावो: कर्तृ (पुत्रः के विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: ऋतावन् (प्रातिपदिक ‘possessing ṛta, righteous’)

• उत: and / also
• उत: (सम्बन्धक)
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• त्रिधातु: the threefold (foundation/realm)
• त्रिधातु: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: त्रि-धातु (प्रातिपदिक ‘threefold foundation/element’)

• प्रथयत्: he spread / extended
• प्रथयत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √प्रथ् (प्रथयति ‘to spread, extend, make broad’)

• वि: apart, widely
• वि: (क्रियाविशेषक)
• Type: Indeclinable (Preverb)
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• भूम: the earth / the expanse
• भूम: कर्म
• Type: Noun
• Root: भूमन् (प्रातिपदिक ‘earth, ground; expanse’)