Rig Veda 10.180.3: Mandala 10, Sukta 180, Mantra 3

Sukta 10.180

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्र क्षत्रमभि वाममोजोऽजायथा वृषभ चर्षणीनाम् । अपानुदो जनममित्रयन्तमुरुं देवेभ्यो अकृणोरु लोकम् ॥

Transliteration

índra kṣatrám abhí vāmám ójo ’jāyathā vṛṣabha carṣaṇī́nām | apā́nudo jánam amitra-yántam urúṃ devébhyo akṛṇor u lokám ||

Translation

O Indra, in die liebwerte Macht des königlichen Kṣatra wurdest du geboren, o Stier der Völker. Du treibst die feindselig Regenden Menschen zurück und hast den Göttern einen weiten Raum bereitet — eine weite Welt für die lichten Mächte.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• क्षत्रम्: sovereign power, dominion
• क्षत्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: क्षत्र (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• वामम्: desirable, excellent (thing)
• वामम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: वाम (प्रातिपदिक)

• ओजः: strength, vigor
• ओजः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक)

• अजायथाः: you were born / came into being
• अजायथाः: —
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)

• वृषभ: O Bull (mighty one)
• वृषभ: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• चर्षणीनाम्: of the peoples / of the tribes
• चर्षणीनाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: चर्षणि (प्रातिपदिक)

• अपानुदः: the repeller, the one who drives away
• अपानुदः: कर्ता
• Type: Adjective/Agent noun
• Root: अप + नुद् (धातु) → अपानुद् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• जनम्: the people, folk
• जनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• अमित्रयन्तम्: acting as an enemy, hostile
• अमित्रयन्तम्: विशेषण (जनम्) / कर्म
• Type: Participle (present)
• Root: अमित्रय (नामधातु/धातु-प्रातिपदिक) < अमित्र (प्रातिपदिक)

• उरुम्: wide, broad
• उरुम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: उरु (प्रातिपदिक)

• देवेभ्यः: for the gods
• देवेभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अकृणोः: you made, you fashioned
• अकृणोः: —
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• उ: indeed, and
• उ: —
• Type: Indeclinable (particle)
• Root: उ (निपात)

• लोकम्: world, realm, space
• लोकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)