Rig Veda 10.170.1: Mandala 10, Sukta 170, Mantra 1

Sukta 10.170

Devata: Sūrya / the Great Light (Bṛhat, Vibhrāṭ) with Soma as sustenance; possibly a solar hymn within Soma liturgy

Samhita Patha (Devanagari)

विभ्राड्बृहत्पिबतु सोम्यं मध्वायुर्दधद्यज्ञपतावविह्रुतम् । वातजूतो यो अभिरक्षति त्मना प्रजाः पुपोष पुरुधा वि राजति ॥

Transliteration

vibhrā́ḍ bṛháṭ pibatu sómyaṁ mádhv ā́yur dáddhad yajñápatāv ávih rutám | vā́tajūto yó abhirákṣati tmánā prajā́ḥ pupoṣa purudhā́ ví rā́jati ||

Translation

Der allleuchtende Weite (Vibhrād-Bṛhat) trinke den somischen Honig; er festige die Lebenskraft im Herrn des Opfers, unerschüttert. Vom Wind getrieben, behütet er aus eigenem Wesen; er nährt die Geschöpfe und strahlt auf vielerlei Weise.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विभ्राट्: shining, radiant (one)
• विभ्राट्: कर्तृ (यः … विभ्राट्) / विशेषण
• Type: Adjective/Noun
• Root: वि-√भ्राज् (भ्राज् दीप्तौ) / प्रातिपदिक: विभ्राज्

• बृहत्: great, lofty
• बृहत्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक) < √बृह् (वृद्धौ) (परम्परागत व्युत्पत्ति)

• पिबतु: let (him) drink
• पिबतु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पा (पाने)

• सोम्यम्: Soma-like, pertaining to Soma
• सोम्यम्: कर्म (मधु) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सोम्य (प्रातिपदिक) < सोम

• मधु: sweet drink; honey; mead
• मधु: कर्म
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• आयुः: life, lifespan
• आयुः: कर्म (दधत्) / फल
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• दधत्: placing, bestowing
• दधत्: कर्तृ (यः … दधत्) सहक्रिया
• Type: Verb (participle)
• Root: √धा (धारणे/स्थापने)

• यज्ञपतौ: in/at the lord of the sacrifice
• यज्ञपतौ: अधिकरण (यज्ञपतौ = in/at the lord of the sacrifice) / लक्ष्य-स्थान
• Type: Noun
• Root: यज्ञपति (प्रातिपदिक)

• अविह्रुतम्: not deviated, unerring, not gone astray
• अविह्रुतम्: कर्म-विशेषण (मधु/सोम्यम्)
• Type: Adjective (past passive participle)
• Root: अ-वि-√ह्रु (ह्रु/ह्रव् चलने/वञ्चने; ‘to go astray’) → अविह्रुत (ppp)

• वातजूतः: wind-driven, impelled by the wind
• वातजूतः: कर्तृ-विशेषण (यः)
• Type: Adjective
• Root: वात (प्रातिपदिक) + जूत (ppp) < √जु/√जव् (प्रेरणे/वेगे) ‘impelled’

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अभिरक्षति: protects, guards
• अभिरक्षति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अभि-√रक्ष् (रक्षणे)

• त्मना: by himself; with his own self/power
• त्मना: करण (by oneself / with one’s own power)
• Type: Noun (instrumental)
• Root: त्मन् (प्रातिपदिक; ‘self’)

• प्रजाः: creatures, offspring, peoples
• प्रजाः: कर्म (पुपोष)
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)

• पुपोष: has nourished; nourishes (perfect)
• पुपोष: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पुष् (पोषणे)

• पुरुधा: in many ways; manifoldly
• पुरुधा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: पुरुधा (अव्यय; ‘in many ways’)

• वि: apart, widely, distinctly
• वि: क्रियाविशेषण/उपसर्ग (राजति)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• राजति: shines; rules; is resplendent
• राजति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √राज् (दीप्तौ/राज्ये)