Rig Veda 1.57.6: Mandala 1, Sukta 57, Mantra 6

Sukta 1.57

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 1.51–1.60)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 1.57; verify against pada-count in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं तमिन्द्र पर्वतं महामुरुं वज्रेण वज्रिन्पर्वशश्चकर्तिथ । अवासृजो निवृताः सर्तवा अपः सत्रा विश्वं दधिषे केवलं सहः ॥

Transliteration

tvám tám indra párvataṃ mahám urúṃ vájreṇa vajrin parvaśáś cákartitha | ávā́sṛjo ni-vṛ́tāḥ sártavā́ ápaḥ satrá̄ víśvaṃ dadhiṣé kévalaṃ sáhaḥ ||

Translation

Du, o Indra, spaltetest jenen großen, weiten Berg mit dem Vajra, o Vajrin, und brachst ihn an seinen Fugen. Du ließest die zurückgehaltenen Wasser niederwärts frei, damit sie strömten; und du trägst überall die ganze Welt durch deine einzige, gesammelte Macht.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तम्: that (him/it)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• पर्वतम्: mountain
• पर्वतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)

• महा: great
• महा: कर्म
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• उरुम्: broad, wide
• उरुम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: उरु (प्रातिपदिक)

• वज्रेण: with the thunderbolt
• वज्रेण: करण
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)

• वज्रिन्: O wielder of the thunderbolt
• वज्रिन्: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: वज्रिन् (प्रातिपदिक)

• पर्वशः: joint by joint; in sections
• पर्वशः: अव्यय-भाव (क्रियाविशेषण)
• Type: Noun (used adverbially)
• Root: पर्वन् (प्रातिपदिक)

• चकर्तिथ: you have cut/broken
• चकर्तिथ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• अव: down, forth
• अव: अव्यय-भाव (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/निपात)

• असृजः: you released
• असृजः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)

• निवृताः: shut in, enclosed
• निवृताः: कर्तृ (असृजः इत्यस्य कर्म-विशेषणम्)
• Type: Adjective/Participle
• Root: नि-वृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृत् ‘to cover/close’)

• सर्तवाः: to be set flowing; fit to flow
• सर्तवाः: कर्तृ (अपः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective/Participle
• Root: सर्तु (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सृ ‘to flow/run’)

• अपः: waters
• अपः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अप्/आप् (प्रातिपदिक)

• सत्रा: altogether, wholly
• सत्रा: अव्यय-भाव (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सत्रा (निपात)

• विश्वम्: all, the whole
• विश्वम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• दधिषे: you have placed/established
• दधिषे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• केवलम्: entire, sheer
• केवलम्: कर्म (सहः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: केवल (प्रातिपदिक)

• सहः: might, power
• सहः: कर्म
• Type: Noun
• Root: सहस् (प्रातिपदिक)