Prakarana 10
यह सोपान ‘अहंकार-वध’ और ‘माया-भेदन’ का द्वार है। साधक के भीतर का रावण (दशमुख—दश इंद्रियाँ/दश दिशाओं में फैला अहं) प्रभु-शरणागति के तेज से कटता है, पर बार-बार बढ़ता भी है—जब तक हृदय में राम-ध्यान स्थिर न हो। लंका-काण्ड का आध्यात्मिक प्रयोजन बाह्य युद्ध नहीं, अंतःकरण-रण है: क्रोध, मद, छल, और मायिक-बहुरूपता का नाश; तथा ‘राम-कृपा’ को निर्णायक कारण मानकर निर्भयता, धैर्य, और दास्य-भक्ति का परिपाक।
Der rasa‑Kern des Laṅkā‑Kāṇḍa ruht auf der Achse des vīra‑rasa, doch sein innerer Strom wendet sich auf wunderbare Weise dem karuṇa‑ und dem śānta‑rasa zu. In dem vorliegenden Abschnitt (Dohā 90–99) steigert sich das Kriegsdrama: Rāvaṇas Donnern und Drohen, Rāmas Antwort mit einem „lächelnd“, und dann die māyische Vielgestaltigkeit. Tulasī macht Tapferkeit hier nicht bloß zu Kriegskunst, sondern zur Offenbarung von dharma‑tejas: Wo „Prabhu‑kṛpā“ den Wagen lenkt und „Māyā“ im Augenblick zerschnitten wird – „wie wenn die Sonne aufgeht und die Finsternis zerreißt“. Dass Rāvaṇas Köpfe und Arme immer wieder nachwachsen, ist ein psychologisch‑religiöses Zeichen: Durch Genuss der Sinnesobjekte werden Begierden stets neu. Durch den Dialog zwischen Sītā und Trijaṭā verwandelt sich der äußere Lärm des Krieges in inneres Schwanken zwischen Furcht und Vertrauen; die Quintessenz lautet: Rāvaṇas Tod ist nicht durch Waffen allein, sondern gewiss durch den unfehlbaren Pfeil des Rāma‑dhyāna.
Verses
Chaupai 90.1-5
अस कहि रथ रघुनाथ चलावा।बिप्र चरन पंकज सिरु नावा।।
तब लंकेस क्रोध उर छावा।गर्जत तर्जत सन्मुख धावा।।
जीतेहु जे भट संजुग माहीं।सुनु तापस मैं तिन्ह सम नाहीं।।
रावन नाम जगत जस जाना।लोकप जाकें बंदीखाना।।
खर दूषन बिराध तुम्ह मारा।बधेहु ब्याध इव बालि बिचारा।।
निसिचर निकर सुभट संघारेहु।कुंभकरन घननादहि मारेहु।।
आजु बयरु सबु लेउँ निबाही।जौं रन भूप भाजि नहिं जाहीं।।
आजु करउँ खलु काल हवाले।परेहु कठिन रावन के पाले।।
सुनि दुर्बचन कालबस जाना।बिहँसि बचन कह कृपानिधाना।।
सत्य सत्य सब तव प्रभुताई।जल्पसि जनि देखाउ मनुसाई।।
asa kahi ratha raghunātha calāvā |bipra carana paṅkaja siru nāvā ||
taba laṅkesa krodha ura chāvā |garjata tarjata sanmukha dhāvā ||
jītehu je bhaṭa sañjuga māhīṁ |sunu tāpasa maiṁ tinha sama nāhīṁ ||
rāvana nāma jagata jasa jānā |lokapa jākeṁ bandīkhānā ||
khara dūṣana birādha tumha mārā |badhehu byādha iva bāli bicārā ||
nisicara nikara subhaṭa saṅghārehu |kumbhakarana ghananādahi mārehu ||
āju bayaru sabu leũ nibāhī |jauṁ rana bhūpa bhāji nahiṁ jāhīṁ ||
āju karaũ khalu kāla havāle |parehu kaṭhina rāvana ke pāle ||
suni durbacana kālabasa jānā |bihãsi bacana kaha kṛpānidhānā ||
satya satya saba tava prabhutāī |jalpasi jani dekhāu manusāī ||
So sprechend, ließ der Herr der Raghus seinen Wagen vorrücken, nachdem er sein Haupt vor den Lotusfüßen der Brahmanen geneigt hatte. Da erfüllte Zorn das Herz des Herrn von Lanka, und brüllend und drohend stürmte er auf ihn zu. «Höre, Asket: die Krieger, die du in der Schlacht besiegt hast, ich bin nicht wie sie. Der Name Ravanas und sein Ruhm sind in der ganzen Welt bekannt, er, in dessen Kerker die Wächter der Welten gefangen liegen. Du erschlugst Khara, Dushana und Viradha, und du erschlugst den armen Bali, wie ein Jäger seine Beute erschlägt. Du vernichtetest Scharen von Dämonen und ihren tapferen Kriegern, und du erschlugst Kumbhakarna und Meghanada. Heute will ich jede Feindschaft begleichen, wenn du, o König, nicht vom Schlachtfeld fliehst. Heute, Elender, werde ich dich dem Tod übergeben; du bist in den harten Griff Ravanas geraten.» Diese schmählichen Worte hörend, und wissend, dass er in der Gewalt des Todes war, lächelte der Herr, der Schatz der Barmherzigkeit, und sprach. «Wahr, wahr, all deine Größe ist wahr; aber prahle nicht und stelle keine Männlichkeit zur Schau.
Chhand 90
जनि जल्पना करि सुजसु नासहि नीति सुनहि करहि छमा।संसार महँ पूरुष त्रिबिध पाटल रसाल पनस समा।।
एक सुमनप्रद एक सुमन फल एक फलइ केवल लागहीं।एक कहहिं कहहिं करहिं अपर एक करहिं कहत न बागहीं।।
jani jalpanā kari sujasu nāsahi nīti sunahi karahi chamā |saṁsāra mahã pūruṣa tribidha pāṭala rasāla panasa samā ||
eka sumanaprada eka sumana phala eka phalai kevala lāgahīṁ |eka kahahiṁ kahahiṁ karahiṁ apara eka karahiṁ kahata na bāgahīṁ ||
Schwätze nicht und zerstöre deinen guten Ruf; höre den Rat, den ich dir gebe, und vergib mir, dass ich ihn ausspreche. In dieser Welt gibt es drei Arten von Männern, wie der Patala-Baum, der Mango-Baum und der Brotfruchtbaum. Der eine bringt nur Blüten, der andere bringt Blüten und Früchte, und der andere trägt nur Früchte. So auch unter den Menschen: einer redet nur; ein anderer redet und handelt auch; und ein anderer handelt, ohne je ein Wort darüber zu verlieren.
Doha 90
राम बचन सुनि बिहँसा मोहि सिखावत ग्यान।बयरु करत नहिं तब डरे अब लागे प्रिय प्रान।।90।।
rāma bacana suni bihãsā mohi sikhāvata gyāna |bayaru karata nahiṁ taba ḍare aba lāge priya prāna ||90||
Ramas Worte hörend, lachte Ravana: "Du lehrst mich Weisheit! Als du Feindschaft begingst, da fürchtetest du dich nicht; jetzt ist dir dein Leben lieb geworden."
Chaupai 91.1-4
कहि दुर्बचन क्रुद्ध दसकंधर।कुलिस समान लाग छाँड़ै सर।।
नानाकार सिलीमुख धाए।दिसि अरु बिदिस गगन महि छाए।।
पावक सर छाँड़ेउ रघुबीरा।छन महुँ जरे निसाचर तीरा।।
छाड़िसि तीब्र सक्ति खिसिआई।बान संग प्रभु फेरि चलाई।।
कोटिक चक्र त्रिसूल पबारै।बिनु प्रयास प्रभु काटि निवारै।।
निफल होहिं रावन सर कैसें।खल के सकल मनोरथ जैसें।।
तब सत बान सारथी मारेसि।परेउ भूमि जय राम पुकारेसि।।
राम कृपा करि सूत उठावा।तब प्रभु परम क्रोध कहुँ पावा।।
kahi durbacana kruddha dasakandhara |kulisa samāna lāga chā̃ṛai sara ||
nānākāra silīmukha dhāe |disi aru bidisa gagana mahi chāe ||
pāvaka sara chā̃ṛeu raghubīrā |chana mahũ jare nisācara tīrā ||
chāṛisi tībra sakti khisiāī |bāna saṅga prabhu pheri calāī ||
koṭika cakra trisūla pabārai |binu prayāsa prabhu kāṭi nivārai ||
niphala hohiṁ rāvana sara kaiseṁ |khala ke sakala manoratha jaiseṁ ||
taba sata bāna sārathī māresi |pareu bhūmi jaya rāma pukāresi ||
rāma kṛpā kari sūta uṭhāvā |taba prabhu parama krodha kahũ pāvā ||
Nachdem er harte Worte gesprochen hatte, begann Dashakantha, voller Zorn, Pfeile zu entsenden, die wie Blitze einschlugen. Pfeile vieler Gestalten eilten vorwärts und bedeckten die Himmelsrichtungen und die Zwischenrichtungen, den Himmel und die Erde. Der Held der Raghus entsandte einen feurigen Pfeil, und im Nu wurden die Pfeile des Dämons verbrannt. Ravana, beschämt, schleuderte einen heftigen Speer; der Herr lenkte ihn mit einem Pfeil um und sandte ihn gegen ihn zurück. Er schleuderte Millionen von Diskussen und Dreizacken, doch der Herr zerschlug und abwehrte sie ohne jede Mühe. Wie wurden Ravanas Pfeile wirkungslos? Ganz so wie alle Vorhaben der Bösen. Dann traf er den Wagenlenker mit hundert Pfeilen; dieser fiel zur Erde und rief: «Sieg Rama!» Rama erhob in seiner Gnade den Wagenlenker; da ergriff den Herrn höchster Zorn.
Chhand 91
भए क्रुद्ध जुद्ध बिरुद्ध रघुपति त्रोन सायक कसमसे।कोदंड धुनि अति चंड सुनि मनुजाद सब मारुत ग्रसे।।
मँदोदरी उर कंप कंपति कमठ भू भूधर त्रसे।चिक्करहिं दिग्गज दसन गहि महि देखि कौतुक सुर हँसे।।
bhae kruddha juddha biruddha raghupati trona sāyaka kasamase |kodaṇḍa dhuni ati caṇḍa suni manujāda saba māruta grase ||
mãdodarī ura kampa kampati kamaṭha bhū bhūdhara trase |cikkarahiṁ diggaja dasana gahi mahi dekhi kautuka sura hãse ||
Rama entbrannte im Zorn in der Schlacht gegen seinen Feind, und die Pfeile regten sich unruhig in seinem Köcher. Als sie das äußerst heftige Schnarren des Kodanda-Bogens vernahmen, wurden alle menschenfressenden Dämonen vom Schrecken ergriffen, als wären sie vom Wind verschlungen. Mandodaris Herz bebte; die Schildkröte, die Erde und die Berge erzitterten in Furcht. Die Elefanten der Himmelsrichtungen trompeteten und bohrten ihre Stoßzähne in die Erde, und die Götter, die das Schauspiel sahen, lachten.
Doha 91
तानेउ चाप श्रवन लगि छाँड़े बिसिख कराल।राम मारगन गन चले लहलहात जनु ब्याल।।91।।
tāneu cāpa śravana lagi chā̃ṛe bisikha karāla |rāma māragana gana cale lahalahāta janu byāla ||91||
Er spannte seinen Bogen bis ans Ohr und schoss furchtbare, tödliche Pfeile. Die Pfeile Ramas zogen in Scharen aus, sich windend wie Schlangen.
Chaupai 92.1-7
चले बान सपच्छ जनु उरगा।प्रथमहिं हतेउ सारथी तुरगा।।
रथ बिभंजि हति केतु पताका।गर्जा अति अंतर बल थाका।।
तुरत आन रथ चढ़ि खिसिआना।अस्त्र सस्त्र छाँड़ेसि बिधि नाना।।
बिफल होहिं सब उद्यम ताके।जिमि परद्रोह निरत मनसा के।।
तब रावन दस सूल चलावा।बाजि चारि महि मारि गिरावा।।
तुरग उठाइ कोपि रघुनायक।खैंचि सरासन छाँड़े सायक।।
रावन सिर सरोज बनचारी।चलि रघुबीर सिलीमुख धारी।।
दस दस बान भाल दस मारे।निसरि गए चले रुधिर पनारे।।
स्रवत रुधिर धायउ बलवाना।प्रभु पुनि कृत धनु सर संधाना।।
तीस तीर रघुबीर पबारे।भुजन्हि समेत सीस महि पारे।।
काटतहीं पुनि भए नबीने।राम बहोरि भुजा सिर छीने।।
प्रभु बहु बार बाहु सिर हए।कटत झटिति पुनि नूतन भए।।
पुनि पुनि प्रभु काटत भुज सीसा।अति कौतुकी कोसलाधीसा।।
रहे छाइ नभ सिर अरु बाहू।मानहुँ अमित केतु अरु राहू।।
cale bāna sapaccha janu uragā |prathamahĩ hateu sārathī turagā ||
ratha bibhaṃji hati ketu patākā |garjā ati antara bala thākā ||
turata āna ratha caṛhi khisiānā |astra sastra chāṃṛesi bidhi nānā ||
biphala hohiṃ saba udyama tāke |jimi paradroha nirata manasā ke ||
taba rāvaṇa dasa sūla calāvā |bāji cāri mahi māri girāvā ||
turaga uṭhāi kopi raghunāyaka |khaiṃci sarāsana chāṃṛe sāyaka ||
rāvaṇa sira saroja bana-cārī |cali raghubīra silīmukha dhārī ||
dasa-dasa bāna bhāla dasa māre |nisari gae cale rudhira panāre ||
sravata rudhira dhāyu balavānā |prabhu puni kṛta dhanu sara saṃdhānā ||
tīsa tīra raghubīra pabāre |bhujanhi sameta sīsa mahi pāre ||
kāṭatahĩ puni bhae nabīne |rāma bahori bhujā sira chīne ||
prabhu bahu bāra bāhu sira hae |kaṭata jhaṭiti puni nūtana bhae ||
puni-puni prabhu kāṭata bhuja sīsā |ati kautukī kosalādhīsā ||
rahe chāi nabha sira aru bāhū |mānahuṃ amita ketu aru rāhū ||
Die Pfeile flogen dahin wie geflügelte Schlangen und töteten zuerst den Wagenlenker und die Pferde. Sie zerschmetterten den Wagen und fällten den Fahnenmast und das Banner. Ravana brüllte gewaltig, obwohl in ihm die Kraft versagt hatte. In seinem Zorn bestieg er sogleich einen anderen Wagen und schleuderte Waffen und Geschosse vielerlei Art. All seine Bemühungen waren vergeblich, wie die Pläne eines Sinnes, der stets darauf aus ist, anderen zu schaden. Da schleuderte Ravana zehn Speere, und sie trafen die vier Pferde und stürzten sie zu Boden. Der Herr der Raghus hob die Pferde empor und zornig spannte er seinen Bogen und ließ seine Pfeile fliegen. Ravanas Köpfe waren wie Lotusblüten, die im Wasser wachsen, und die Pfeile des Helden der Raghus flogen wie Bienen auf sie zu. Er traf jede der zehn Stirnen mit zehn Pfeilen; sie drangen hindurch, und Ströme von Blut ergossen sich. Vom Blut strömend stürmte der mächtige Dämon voran, und der Herr legte erneut Pfeile auf seinen Bogen. Der Held der Raghus schoss dreißig Pfeile ab und brachte die Köpfe mitsamt den Armen zu Boden. Sobald sie abgehauen waren, wuchsen sie von neuem, und Rama hieb erneut die Arme und Köpfe ab. Vielfach hieb der Herr die Arme und Köpfe ab, und im Augenblick des Abtrennens wurden sie sogleich erneuert. Immer wieder hieb der Herr die Arme und Köpfe ab, denn der Herr von Kosala erfreut sich sehr am Spiel. Der Himmel war erfüllt von Köpfen und Armen, als wären es zahllose Ketus und Rahus.
Chhand 92
जनु राहु केतु अनेक नभ पथ स्रवत सोनित धावहीं।रघुबीर तीर प्रचंड लागहिं भूमि गिरन न पावहीं।।
एक एक सर सिर निकर छेदे नभ उड़त इमि सोहहीं।जनु कोपि दिनकर कर निकर जहँ तहँ बिधुंतुद पोहहीं।।
janu rāhu ketu aneka nabha patha sravata sonita dhāvahīṃ |raghubīra tīra pracaṇḍa lāgahĩ bhūmi girana na pāvahīṃ ||
eka-eka sara sira nikara chede nabha uṛata imi sohahīṃ |janu kopi dinakara kara nikara jahāṃ-tahāṃ bidhuntuda pohahīṃ ||
Als ob viele Rahus und Ketus am Himmelspfad liefen, Blut strömend. Von Raghuviras heftigen Pfeilen getroffen, konnten sie nicht einmal zu Boden fallen. Büschel von Häuptern, jeder von einem Pfeil durchbohrt, flogen durch die Lüfte und erstrahlten so. Als wäre Rahu im Zorn überall gegen die Sonnenstrahlen, der Mondverschlinger von Ort zu Ort schießend.
Doha 92
जिमि जिमि प्रभु हर तासु सिर तिमि तिमि होहिं अपार।सेवत बिषय बिबर्ध जिमि नित नित नूतन मार।।92।।
jimi jimi prabhu hara tāsu sira timi timi hohiṃ apāra |sevata biṣaya bibardha jimi nita nita nūtana māra ||92||
Je mehr der Herr ihm die Köpfe abschlug, desto mehr wuchsen sie unzählbar nach, so wie das Verlangen größer und stets neu wird, wenn man den Objekten der Sinne frönt.
Chaupai 93.1-4
दसमुख देखि सिरन्ह कै बाढ़ी।बिसरा मरन भई रिस गाढ़ी।।
गर्जेउ मूढ़ महा अभिमानी।धायउ दसहु सरासन तानी।।
समर भूमि दसकंधर कोप्यो।बरषि बान रघुपति रथ तोप्यो।।
दंड एक रथ देखि न परेऊ।जनु निहार महुँ दिनकर दुरेऊ।।
हाहाकार सुरन्ह जब कीन्हा।तब प्रभु कोपि कारमुक लीन्हा।।
सर निवारि रिपु के सिर काटे।ते दिसि बिदिस गगन महि पाटे।।
काटे सिर नभ मारग धावहिं।जय जय धुनि करि भय उपजावहिं।।
कहँ लछिमन सुग्रीव कपीसा।कहँ रघुबीर कोसलाधीसा।।
dasamukha dekhi siranha kai bāṛhī |bisarā marana bhaī risa gāṛhī ||
garjeu mūṛha mahā abhimānī |dhāyu dasahu sarāsana tānī ||
samara bhūmi dasakaṃdhara kopyo |baraṣi bāna raghupati ratha topyo ||
daṃḍa eka ratha dekhi na pareū |janu nihāra mahuṃ dinakara dureū ||
hāhākāra suranha jaba kīnhā |taba prabhu kopi kāramuka līnhā ||
sara nivāri ripu ke sira kāṭe |te disi bidisa gagana mahi pāṭe ||
kāṭe sira nabha māraga dhāvahĩ |jaya jaya dhuni kari bhaya upajāvahĩ ||
kahã lachimana sugrīva kapīsā |kahã raghubīra kosalādhīsā ||
Als Ravana sah, dass seine Köpfe sich vermehrt hatten, vergaß er den Tod, und sein Zorn wuchs tief. Der verblendete und überaus Hochmütige brüllte und stürmte vorwärts mit allen zehn Bogen gespannt. Auf dem Schlachtfeld tobte Ravana, und mit einem Pfeilregen bedeckte er den Streitwagen des Herrn der Raghus. Für die Dauer eines Danda war der Streitwagen nicht zu sehen, als hätte sich die Sonne im Nebel verborgen. Als die Götter in Klage aufschrien, wurde der Herr zornig und ergriff seinen Bogen. Die Pfeile abwehrend, schlug er dem Feind die Köpfe ab, und sie fielen verstreut in alle Richtungen, am Himmel und auf der Erde. Die abgeschlagenen Köpfe rasten den Weg des Himmels entlang, riefen Sieg herbei und verbreiteten Schrecken. «Wo ist Lakshmana? Wo ist Sugriva, der Herr der Affen? Wo ist Rama, der Herr von Kosala?»
Chhand 93
कहँ रामु कहि सिर निकर धाए देखि मर्कट भजि चले।संधानि धनु रघुबंसमनि हँसि सरन्हि सिर बेधे भले।सिर मालिका कर कालिका गहि बृंद बृंदन्हि बहु मिलीं।करि रुधिर सरि मज्जनु मनहुँ संग्राम बट पूजन चलीं।।
kahã rāmu kahi sira nikara dhāe dekhi markaṭa bhaji cale |saṃdhāni dhanu raghubaṃsamaṇi haṃsi saranhi sira bedhe bhale ||
sira mālikā kara kālikā gahi bṛṃda-bṛṃdanhĩ bahu milīṃ |kari rudhira sari majjanu manahuṃ saṃgrāma baṭa pūjana calīṃ ||
Rufend 'Wo ist Rama?' stürzten die Kopfscharen herbei; als die Affen sie sahen, flohen sie. Doch das Juwel von Raghus Geschlecht legte den Pfeil auf den Bogen, lächelte und durchbohrte jene Köpfe sauber. Sie nahmen Kopfgirlanden wie Kali in ihre Hand und versammelten sich in vielen Gruppen. In einem Blutstrom badend, war es, als wären sie ausgezogen, einen Schlacht-Banyan zu verehren.
Doha 93
पुनि दसकंठ क्रुद्ध होइ छाँड़ी सक्ति प्रचंड।चली बिभीषन सन्मुख मनहुँ काल कर दंड।।93।।
puni dasakaṁṭha kruddha hoi chā̃ṛī sakti pracaṁḍa |calī bibhīṣana sanmukha manahũ kāla kara daṁḍa ||93||
Da schleuderte der Zehnhalsige, vom Zorn entbrannt, seinen furchtbaren Speer; er schoß geradewegs auf Vibhishana zu, als wäre es der Strafstab des Todes selbst.
Chaupai 94.1-4
आवत देखि सक्ति अति घोरा।प्रनतारति भंजन पन मोरा।।
तुरत बिभीषन पाछें मेला।सन्मुख राम सहेउ सोइ सेला।।
लागि सक्ति मुरुछा कछु भई।प्रभु कृत खेल सुरन्ह बिकलई।।
देखि बिभीषन प्रभु श्रम पायो।गहि कर गदा क्रुद्ध होइ धायो।।
रे कुभाग्य सठ मंद कुबुद्धे।तैं सुर नर मुनि नाग बिरुद्धे।।
सादर सिव कहुँ सीस चढ़ाए।एक एक के कोटिन्ह पाए।।
तेहि कारन खल अब लगि बाँच्यो।अब तव कालु सीस पर नाच्यो।।
राम बिमुख सठ चहसि संपदा।अस कहि हनेसि माझ उर गदा।।
āvata dekhi sakti ati ghorā |pranatārati bhañjana pana morā ||
turata bibhīṣana pācheṁ melā |sanmukha rāma saheu soi selā ||
lāgi sakti muruchā kachu bhaī |prabhu kṛta khela suranha bikalāī ||
dekhi bibhīṣana prabhu śrama pāyo |gahi kara gadā kruddha hoi dhāyo ||
re kubhāgya saṭha manda kubuddhe |taiṁ sura nara muni nāga biruddhe ||
sādara siva kahũ sīsa caṛhāe |eka eka ke koṭinha pāe ||
tehi kārana khala aba lagi bā̃cyo |aba tava kālu sīsa para nācyo ||
rāma bimukha saṭha cahasi saṁpadā |asa kahi hanesi mājha ura gadā ||
Als er den schrecklichen Speer herannahen sah, sprach Rama in sich: 'Die Not der Schutzsuchenden zu lindern, ist mein Gelübde.' Sogleich zog er Vibhishana hinter sich und, ihm zugewandt, fing er jenen Speer selbst auf. Der Speer traf; einen Moment gab es eine Ohnmacht; dies war des Herrn Spiel, und die Götter gerieten in Bestürzung. Als er sah, dass der Herr scheinbar ermüdet war, ergriff Vibhishana seine Keule und stürzte voll Zorn voran: 'O unheilvoller Bösewicht, niederträchtig und verkehrten Sinnes! Du hast dich gegen Götter, Menschen, Weise und Schlangen gestellt. Einst hast du ehrfurchtsvoll Shivas Haupt dargebracht und unzählige Gaben empfangen; aus diesem Grund, Schurke, hast du bis jetzt gelebt; nun tanzt dein Tod auf deinem Haupt. Von Rama abgewandt, Tor, begehrst du Wohlstand!' So sprechend, schlug er Ravana mit der Keule mitten auf die Brust.
Chhand 94
उर माझ गदा प्रहार घोर कठोर लागत महि पर्यो।दस बदन सोनित स्रवत पुनि संभारि धायो रिस भर्यो।द्वौ भिरे अतिबल मल्लजुद्ध बिरुद्ध एकु एकहि हनै।रघुबीर बल दर्पित बिभीषनु घालि नहिं ता कहुँ गनै।।
ura mājha gadā prahāra ghora kaṭhora lāgata mahi paryo |dasa badana sonita sravata puni saṁbhāri dhāyo risa bharyo ||
dvau bhire atibala mallajuddha biruddha eku ekahi hanai |raghubīra bala darpita bibhīṣanu ghāli nahiṁ tā kahũ ganai ||
Der furchtbare, vernichtende Schlag der Keule traf ihn mitten in die Brust, und Ravana stürzte zu Boden. Blut strömte aus seinen zehn Münden, doch er raffte sich wieder auf und stürmte erneut, erfüllt von Wut. Die beiden gerieten in einen heftigen Ringkampf von gewaltiger Kraft, jeder schlug den anderen als Feind. Doch Vibhishana, stolz auf die Stärke des Helden der Raghus, schlug ihn nieder und achtete seiner nicht mehr.
Doha 94
उमा बिभीषनु रावनहि सन्मुख चितव कि काउ।सो अब भिरत काल ज्यों श्रीरघुबीर प्रभाउ।।94।।
um̐ā bibhīṣanu rāvanahi sanmukha citava ki kāu |so aba bhirata kāla jyoṁ śrīraghubīra prabhāu ||94||
O Umā, wer hätte je erahnen können, dass Vibhīṣaṇa Rāvaṇa von Angesicht zu Angesicht gegenüberstünde? Und nun ringt er wie der Tod selbst—so gewaltig ist die Macht Śrī Raghuvīras.
Chaupai 95.1-4
देखा श्रमित बिभीषनु भारी।धायउ हनूमान गिरि धारी।।
रथ तुरंग सारथी निपाता।हृदय माझ तेहि मारेसि लाता।।
ठाढ़ रहा अति कंपित गाता।गयउ बिभीषनु जहँ जनत्राता।।
पुनि रावन कपि हतेउ पचारी।चलेउ गगन कपि पूँछ पसारी।।
गहिसि पूँछ कपि सहित उड़ाना।पुनि फिरि भिरेउ प्रबल हनुमाना।।
लरत अकास जुगल सम जोधा।एकहि एकु हनत करि क्रोधा।।
सोहहिं नभ छल बल बहु करहीं।कज्जल गिरि सुमेरु जनु लरहीं।।
बुधि बल निसिचर परइ न पार्यो।तब मारुत सुत प्रभु संभार्यो।।
dekhā śramita bibhīṣanu bhārī |dhāyu hanūmāna giri dhārī ||
ratha turaṅga sārathī nipātā |hṛdaya mājha tehi māresi lātā ||
ṭhāṛha rahā ati kampita gātā |gayau bibhīṣanu jahã janatrātā ||
puni rāvana kapi hateu pacārī |caleu gagana kapi pū̃cha pasārī ||
gahisi pū̃cha kapi sahita uṛānā |puni phiri bhireu prabala hanumānā ||
larata akāsa jugala sama jodhā |ekahi eku hanata kari krodhā ||
sohahiṁ nabha chala bala bahu karahīṁ |kajjala giri sumeru janu larahīṁ ||
budhi bala nisicara parai na pāryo |taba māruta-suta prabhu saṁbhāryo ||
Hanuman sah, dass Vibhishana sehr erschöpft war, und er stürmte vorwärts, indem er einen Berg ergriff. Er warf den Wagen, die Pferde und den Wagenlenker nieder und trat Ravana mitten in die Brust. Ravana blieb stehen, aber sein Körper zitterte heftig; und Vibhishana ging dorthin, wo der Retter seiner Devotees war. Dann forderte Ravana den Affen heraus und schlug ihn; und der Affe breitete seinen Schwanz aus und stieg in den Himmel. Ravana ergriff den Schwanz und wurde zusammen mit dem Affen emporgetragen; dann wandte sich der mächtige Hanuman um und kämpfte erneut mit ihm. Die zwei ebenbürtigen Krieger kämpften am Himmel, jeder schlug den anderen in Wut. Sie erstrahlten am Himmel, indem sie viele Listen und viel Kraft einsetzten, als ob ein Berg aus schwarzem Collyrium und der Berg Sumeru miteinander kämpften. Der Dämon konnte weder durch List noch durch Kraft besiegt werden; da erinnerte sich der Sohn des Windes an den Herrn.
Chhand 95
संभारि श्रीरघुबीर धीर पचारि कपि रावनु हन्यो।महि परत पुनि उठि लरत देवन्ह जुगल कहुँ जय जय भन्यो।।
हनुमंत संकट देखि मर्कट भालु क्रोधातुर चले।रन मत्त रावन सकल सुभट प्रचंड भुज बल दलमले।।
sambhāri śrīraghubīra dhīra pacāri kapi rāvanu hanyo |mahi parata puni uṭhi larata devanha jugala kahũ jaya jaya bhanyo ||
hanumanta saṅkaṭa dekhi markaṭa bhālu krodhātura cale |rana matta rāvana sakala subhaṭa pracaṇḍa bhuja bala dalamale ||
Der glorreichen Held der Raghus eingedenk, rief der unerschütterliche Hanuman eine Herausforderung aus und schlug Ravana. Ravana fiel zu Boden, erhob sich wieder und kämpfte weiter, und die Götter riefen beiden «Sieg, Sieg!» zu. Als sie Hanuman in Gefahr sahen, stürzten die Affen und Bären vorwärts, von Wut erfüllt. Doch Ravana, trunken von der Kampfwut, zermalmte alle ihre mächtigen Krieger mit der Kraft seiner furchtbaren Arme.
Doha 95
तब रघुबीर पचारे धाए कीस प्रचंड।कपि बल प्रबल देखि तेहिं कीन्ह प्रगट पाषंड।।95।।
taba raghubīra pacāre dhāe kīsa pracaṇḍa |kapi bala prabala dekhi tehiṁ kīnha pragaṭa pāṣaṇḍa ||95||
Da, von Rama angetrieben, stürmten die wütenden Affen vorwärts. Als er die gewaltige Kraft der Affen sah, wandte Ravana seine Zauberei und Täuschung an.
Chaupai 96.1-4
अंतरधान भयउ छन एका।पुनि प्रगटे खल रूप अनेका।।
रघुपति कटक भालु कपि जेते।जहँ तहँ प्रगट दसानन तेते।।
देखे कपिन्ह अमित दससीसा।जहँ तहँ भजे भालु अरु कीसा।।
भागे बानर धरहिं न धीरा।त्राहि त्राहि लछिमन रघुबीरा।।
दहँ दिसि धावहिं कोटिन्ह रावन।गर्जहिं घोर कठोर भयावन।।
डरे सकल सुर चले पराई।जय कै आस तजहु अब भाई।।
सब सुर जिते एक दसकंधर।अब बहु भए तकहु गिरि कंदर।।
रहे बिरंचि संभु मुनि ग्यानी।जिन्ह जिन्ह प्रभु महिमा कछु जानी।।
antaradhāna bhayau chana ekā |puni pragaṭe khala rūpa anekā ||
raghupati kaṭaka bhālu kapi jete |jahã tahã pragaṭa dasānana tete ||
dekhe kapinha amita dasasīsā |jahã tahã bhaje bhālu aru kīsā ||
bhāge bānara dharahiṁ na dhīrā |trāhi trāhi lachimana raghubīrā ||
dahã disi dhāvahiṁ koṭinha rāvana |garjahiṁ ghora kaṭhora bhayāvana ||
ḍare sakala sura cale parāī |jaya kai āsa tajahu aba bhāī ||
saba sura jite eka dasakandhara |aba bahu bhae takahu giri kandara ||
rahe birañci sambhu muni gyānī |jinha jinha prabhu mahimā kachu jānī ||
Er verschwand für einen einzigen Augenblick, und dann erschien der Böse wieder in vielen Gestalten. So viele Bären und Affen, wie es im Heer des Herrn der Raghus gab, so viele Ravana erschienen hier und dort. Die Affen sahen unzählige Ravana, und die Bären und Affen flohen in alle Richtungen. Die Affen flohen und konnten ihren Mut nicht bewahren, rufend: «Rettet uns, rettet uns, Lakshmana! Rettet uns, Raghubira!» In allen zehn Richtungen stürzten Millionen von Ravana umher, brüllend mit schrecklichen, harten und furchteinflößenden Stimmen. Alle Götter fürchteten sich und flohen, sagend: «Gebt jetzt eure Hoffnung auf den Sieg auf, Brüder.» «Ein einziger Ravana besiegte alle Götter, und nun ist er zu vielen geworden. Sucht die Höhlen der Berge.» Nur Brahma, Shambhu und die weisen Gelehrten blieben, diejenigen, die etwas von der Größe des Herrn erkannt hatten.
Chhand 96
जाना प्रताप ते रहे निर्भय कपिन्ह रिपु माने फुरे।चले बिचलि मर्कट भालु सकल कृपाल पाहि भयातुरे।।
हनुमंत अंगद नील नल अतिबल लरत रन बाँकुरे।मर्दहिं दसानन कोटि कोटिन्ह कपट भू भट अंकुरे।।
jānā pratāpa te rahe nirbhaya kapinha ripu māne phure |cale bicali markaṭa bhālu sakala kṛpāla pāhi bhayāture ||
hanumanta aṅgada nīla nala atibala larata rana bā̃kure |mardahiṁ dasānana koṭi koṭinha kapaṭa bhū bhaṭa aṅkure ||
Diejenigen, welche die Majestät des Herrn kannten, blieben furchtlos; aber die Affen hielten die Feinde für wirklich, und alle Affen und Bären zerstreuten sich und flohen, schreiend in Angst: «O Barmherziger, rette uns!» Hanuman, Angada, Nila und Nala, mächtige und tapfere Krieger, kämpften weiter in der Schlacht und zermalmten Zehnmillionen von Ravanas, jene Krieger der Illusion, die wie Schösslinge aus der Erde sprossen.
Doha 96
सुर बानर देखे बिकल हँस्यो कोसलाधीस।सजि सारंग एक सर हते सकल दससीस।।96।।
sura bānara dekhe bikala hãsyo kosalādhīsa |saji sāraṅga eka sara hate sakala dasasīsa ||96||
Die Götter und Affen sahen in Bestürzung zu; der Herr von Kosala lächelte. Er legte einen Pfeil auf seinen Bogen und erschlug alle Ravanas.
Chaupai 97.1-4
प्रभु छन महुँ माया सब काटी।जिमि रबि उएँ जाहिं तम फाटी।।
रावनु एकु देखि सुर हरषे।फिरे सुमन बहु प्रभु पर बरषे।।
भुज उठाइ रघुपति कपि फेरे।फिरे एक एकन्ह तब टेरे।।
प्रभु बलु पाइ भालु कपि धाए।तरल तमकि संजुग महि आए।।
अस्तुति करत देवतन्हि देखें।भयउँ एक मैं इन्ह के लेखें।।
सठहु सदा तुम्ह मोर मरायल।अस कहि कोपि गगन पर धायल।।
हाहाकार करत सुर भागे।खलहु जाहु कहँ मोरें आगे।।
देखि बिकल सुर अंगद धायो।कूदि चरन गहि भूमि गिरायो।।
prabhu chana mahũ māyā saba kāṭī |jimi rabi uẽ jāhiṁ tama phāṭī ||
rāvanu eku dekhi sura haraṣe |phire sumana bahu prabhu para baraṣe ||
bhuja uṭhāi raghupati kapi phere |phire eka ekanha taba ṭere ||
prabhu balu pāi bhālu kapi dhāe |tarala tamaki sañjuga mahi āe ||
astuti karata devatanhi dekheṁ |bhayaũ eka maiṁ inha ke lekheṁ ||
saṭhahu sadā tumha mora marāyala |asa kahi kopi gagana para dhāyala ||
hāhākāra karata sura bhāge |khalahu jāhu kahã moreṁ āge ||
dekhi bikala sura aṅgada dhāyo |kūdi carana gahi bhūmi girāyo ||
In einem Augenblick zerschlug der Herr alle Täuschung, wie die Finsternis zerreißt, wenn die Sonne aufgeht. Als sie nur einen einzigen Ravana sahen, freuten sich die Götter; sie kehrten um und ließen viele Blumen auf den Herrn regnen. Der Herr der Raghus erhob die Arme und wies die Affen zurück; da sammelten sie sich und riefen einander zu. Die Kraft des Herrn empfangend, stürzten sich Bären und Affen vorwärts, und mit eifrigem Mut und einem Sprung kamen sie wieder auf das Schlachtfeld. Als er die Götter Lob darbringen sah, sprach Ravana: "In ihrer Rechnung bin ich auf einen einzigen reduziert worden." "Narren, ihr seid stets meine Beute gewesen, die ich töten kann." So sprechend, geriet er in Wut und sprang in den Himmel. Die Götter flohen und schrien in Angst. "Schurken, wohin wollt ihr fliehen, wo ich vor euch stehe?" Als er die Götter in Not sah, stürzte Angada vorwärts, sprang, packte Ravana bei den Füßen und schleuderte ihn zu Boden.
Chhand 97
गहि भूमि पार्यो लात मार्यो बालिसुत प्रभु पहिं गयो।संभारि उठि दसकंठ घोर कठोर रव गर्जत भयो।।
करि दाप चाप चढ़ाइ दस संधानि सर बहु बरषई।किए सकल भट घायल भयाकुल देखि निज बल हरषई।।
gahi bhūmi pāryo lāta māryo bālisuta prabhu pahiṁ gayo |sambhāri uṭhi dasakaṇṭha ghora kaṭhora rava garjata bhayo ||
kari dāpa cāpa caṛhāi dasa sandhāni sara bahu baraṣaī |kie sakala bhaṭa ghāyala bhayākula dekhi nija bala haraṣaī ||
Der Sohn Balis ergriff ihn, schleuderte ihn zu Boden, trat ihn und kehrte zum Herrn zurück. Ravana, der Zehnhalsige, raffte sich auf, erhob sich und brüllte mit einer schrecklichen, rauen Stimme. In seiner Anmaßung spannte er seinen Bogen, legte zehn Pfeile auf und ließ einen Pfeilregen herabregnen. Er verwundete alle Krieger und stürzte sie in Schrecken, und er freute sich, als er seine eigene Stärke sah.
Doha 97
तब रघुपति रावन के सीस भुजा सर चाप।काटे बहुत बढ़े पुनि जिमि तीरथ कर पाप।।97।।
taba raghupati rāvana ke sīsa bhujā sara cāpa |kāṭe bahuta baṛhe puni jimi tīratha kara pāpa ||97||
Da schnitt der Herr der Raghus Ravanas Köpfe, Arme, Bogen und Pfeile ab; doch sie wuchsen nur umso mehr, wie Sünden sich an einem heiligen Ort mehren.
Chaupai 98.1-8
सिर भुज बाढ़ि देखि रिपु केरी।भालु कपिन्ह रिस भई घनेरी।।
मरत न मूढ़ कटेउ भुज सीसा।धाए कोपि भालु भट कीसा।।
बालितनय मारुति नल नीला।बानरराज दुबिद बलसीला।।
बिटप महीधर करहिं प्रहारा।सोइ गिरि तरु गहि कपिन्ह सो मारा।।
एक नखन्हि रिपु बपुष बिदारी।भअगि चलहिं एक लातन्ह मारी।।
तब नल नील सिरन्हि चढ़ि गयऊ।नखन्हि लिलार बिदारत भयऊ।।
रुधिर देखि बिषाद उर भारी।तिन्हहि धरन कहुँ भुजा पसारी।।
गहे न जाहिं करन्हि पर फिरहीं।जनु जुग मधुप कमल बन चरहीं।।
कोपि कूदि द्वौ धरेसि बहोरी।महि पटकत भजे भुजा मरोरी।।
पुनि सकोप दस धनु कर लीन्हे।सरन्हि मारि घायल कपि कीन्हे।।
हनुमदादि मुरुछित करि बंदर।पाइ प्रदोष हरष दसकंधर।।
मुरुछित देखि सकल कपि बीरा।जामवंत धायउ रनधीरा।।
संग भालु भूधर तरु धारी।मारन लगे पचारि पचारी।।
भयउ क्रुद्ध रावन बलवाना।गहि पद महि पटकइ भट नाना।।
देखि भालुपति निज दल घाता।कोपि माझ उर मारेसि लाता।।
sira bhuja bāṛhi dekhi ripu kerī |bhālu kapinha risa bhaī ghanerī ||
marata na mūṛha kaṭeu bhuja sīsā |dhāe kopi bhālu bhaṭa kīsā ||
bālitanaya māruti nala nīlā |bānararāja dubida balasīlā ||
biṭapa mahīdhara karahiṁ prahārā |soi giri taru gahi kapinha so mārā ||
eka nakhanhi ripu bapuṣa bidārī |bhaagi calahiṁ eka lātanha mārī ||
taba nala nīla siranhi caṛhi gayaū |nakhanhi lilāra bidārata bhayaū ||
rudhira dekhi biṣāda ura bhārī |tinhahi dharana kahũ bhujā pasārī ||
gahe na jāhiṁ karanhi para phirahīṁ |janu juga madhupa kamala bana carahīṁ ||
kopi kūdi dvau dharesi bahorī |mahi paṭakata bhaje bhujā marorī ||
puni sakopa dasa dhanu kara līnhe |saranhi māri ghāyala kapi kīnhe ||
hanumadādi muruchita kari bandara |pāi pradoṣa haraṣa dasakandhara ||
muruchita dekhi sakala kapi bīrā |jāmavanta dhāyau ranadhīrā ||
saṅga bhālu bhūdhara taru dhārī |mārana lage pacāri pacārī ||
bhayau kruddha rāvana balavānā |gahi pada mahi paṭakai bhaṭa nānā ||
dekhi bhālupati nija dala ghātā |kopi mājha ura māresi lātā ||
Als sie sahen, wie die Köpfe und Arme des Feindes sich vermehrten, wurden die Bären und Affen von großer Wut erfüllt. "Der Narr stirbt nicht, obwohl seine Arme und Köpfe abgehauen werden!", riefen sie, und die Bären- und Affenkrieger stürmten zornig auf ihn los. Angada, der Sohn Balis, Hanuman, der Sohn des Windes, Nala und Nila, Sugriva, der König der Affen, und der mächtige Dvivida schlugen auf ihn mit Bäumen und Bergen ein; doch er ergriff eben jene Berge und Bäume und schlug die Affen damit. Einige zerrissen den Leib des Feindes mit ihren Krallen; andere traten ihn und rannten davon. Da kletterten Nala und Nila auf seine Köpfe und begannen, seine Stirnen mit ihren Krallen zu zerreißen. Als er das Blut sah, wurde er tief im Herzen beunruhigt und streckte die Arme aus, um sie zu ergreifen. Sie ließen sich nicht fangen, sondern bewegten sich über seinen Händen, als ob zwei Bienen über einem Bett von Lotusblumen schwärmten. Dann sprang er in Wut und packte sie beide; doch als er sie zu Boden schleuderte, verdrehten sie ihm die Arme und entkamen. Dann nahm er im Zorn zehn Bögen in seine Hände und verwundete die Affen, indem er sie mit Pfeilen schlug. Nachdem er Hanuman und die anderen Affen besinnungslos geschlagen hatte, frohlockte der Zehnhalsige, als die Dämmerung hereinbrach. Als er alle Affenhelden in Ohnmacht sah, stürmte Jambavan, der im Kampf Standhafte, vorwärts. Mit ihm kamen die Bären, Berge und Bäume tragend, und sie begannen, Ravana zu schlagen und ihn immer wieder herauszufordern. Der mächtige Ravana wurde wütend und, viele Krieger bei den Füßen ergreifend, schleuderte er sie zu Boden. Als er die Vernichtung seines eigenen Heeres sah, trat der König der Bären im Zorn ihm mitten in die Brust.
Chhand 98
उर लात घात प्रचंड लागत बिकल रथ ते महि परा।गहि भालु बीसहुँ कर मनहुँ कमलन्हि बसे निसि मधुकरा।।
मुरुछित बिलोकि बहोरि पद हति भालुपति प्रभु पहिं गयौ।निसि जानि स्यंदन घालि तेहि तब सूत जतनु करत भयो।।
ura lāta ghāta pracaṇḍa lāgata bikala ratha te mahi parā |gahi bhālu bīsahũ kara manahũ kamalanhi base nisi madhukarā ||
muruchita biloki bahori pada hati bhālupati prabhu pahiṁ gayau |nisi jāni syandana ghāli tehi taba sūta jatanu karata bhayo ||
Als der furchtbare Tritt ihn auf der Brust traf, fiel er von seinem Wagen auf die Erde in Not, noch immer Bären in allen zwanzig Händen haltend, als hätten sich nachts Bienen in Lotusblüten niedergelassen. Als sie ihn bewusstlos sahen, schlug der König der Bären ihn erneut mit dem Fuß und ging dann zum Herrn. Dann, da erkannt wurde, dass die Nacht hereingebrochen war, legte ihn der Wagenlenker in den Wagen und machte sich daran, ihn zu pflegen.
Doha 98
मुरुछा बिगत भालु कपि सब आए प्रभु पास।निसिचर सकल रावनहि घेरि रहे अति त्रास।।98।।
muruchā bigata bhālu kapi saba āe prabhu pāsa |niśicara sakala rāvanahi gheri rahe ati trāsa ||98||
Als ihre Ohnmacht gewichen war, kamen alle Bären und Affen nahe zum Herrn. Alle Rākṣasas standen, von großer Furcht ergriffen, rings um Rāvaṇa.
Chaupai 99.1-7
तेही निसि सीता पहिं जाई।त्रिजटा कहि सब कथा सुनाई।।
सिर भुज बाढ़ि सुनत रिपु केरी।सीता उर भइ त्रास घनेरी।।
मुख मलीन उपजी मन चिंता।त्रिजटा सन बोली तब सीता।।
होइहि कहा कहसि किन माता।केहि बिधि मरिहि बिस्व दुखदाता।।
रघुपति सर सिर कटेहुँ न मरई।बिधि बिपरीत चरित सब करई।।
मोर अभाग्य जिआवत ओही।जेहिं हौ हरि पद कमल बिछोही।।
जेहिं कृत कपट कनक मृग झूठा।अजहुँ सो दैव मोहि पर रूठा।।
जेहिं बिधि मोहि दुख दुसह सहाए।लछिमन कहुँ कटु बचन कहाए।।
रघुपति बिरह सबिष सर भारी।तकि तकि मार बार बहु मारी।।
ऐसेहुँ दुख जो राख मम प्राना।सोइ बिधि ताहि जिआव न आना।।
बहु बिधि कर बिलाप जानकी।करि करि सुरति कृपानिधान की।।
कह त्रिजटा सुनु राजकुमारी।उर सर लागत मरइ सुरारी।।
प्रभु ताते उर हतइ न तेही।एहि के हृदयँ बसति बैदेही।।
tehī nisi sītā pahiṃ jāī |trijaṭā kahi saba kathā sunāī ||
sira bhuj bāṛhi sunata ripu kerī |sītā ura bhai trāsa ghanerī ||
mukha malīna upajī mana ciṃtā |trijaṭā sana bolī taba sītā ||
hoihi kahā kahasi kina mātā |kehi bidhi marihi bisva dukhadātā ||
raghupati sara sira kaṭehuṃ na maraī |bidhi biparīta carita saba karaī ||
mora abhāgya jiāvat ohī |jehiṃ hau hari pada kamala bichohī ||
jehiṃ kṛta kapaṭa kanaka mṛga jhūṭhā |ajahuṃ so daiva mohi para rūṭhā ||
jehiṃ bidhi mohi dukha dusaha sahāe |lachimana kahuṃ kaṭu bacana kahāe ||
raghupati biraha sabiṣa sara bhārī |taki taki māra bāra bahu mārī ||
aisehuṃ dukha jo rākha mama prānā |soi bidhi tāhi jiāva na ānā ||
bahu bidhi kara bilāpa jānakī |kari kari surati kṛpānidhāna kī ||
kaha trijaṭā sunu rājakumārī |ura sara lāgata marai surārī ||
prabhu tāte ura hatai na tehī |ehi ke hṛdayaṃ basati baidehī ||
In jener Nacht ging Trijata zu Sita und erzählte ihr die ganze Geschichte. Als sie hörte, wie die Köpfe und Arme des Feindes immer wieder nachwuchsen, entstand große Furcht in Sitas Herzen. Ihr Gesicht wurde bleich, und Sorge stieg in ihrem Geist auf; dann sprach Sita zu Trijata. "Warum sagst du mir nicht, Mutter, was geschehen wird? Auf welche Weise wird er sterben, dieser Quäler der ganzen Welt? Selbst wenn seine Köpfe durch die Pfeile des Herrn der Raghus abgeschlagen werden, stirbt er nicht. Das gegen mich gewendete Schicksal bewirkt all dies. Es ist mein eigenes Unheil, das ihn am Leben erhält, dasselbe Unheil, das mich von den Lotusfüßen Haris getrennt hat. Das Schicksal, das den trügerischen, falschen goldenen Hirsch ersann, zürnt mir noch immer. Es ist das Schicksal, das mich unerträglichen Schmerz ertragen ließ und das mich bewog, harte Worte zu Lakshmana zu sprechen. Mit den schweren, vergifteten Pfeilen der Trennung vom Herrn der Raghus hat die Liebe mich viele Male getroffen, jedes Mal gezielt. Das Schicksal, das bei solchem Schmerz den Atem in meinem Leib erhält, dasselbe Schicksal und kein anderes hält ihn am Leben." Auf vielerlei Weise klagte Janaki, immer wieder des Schatzhauses des Erbarmens gedenkend. Trijata sprach: "Höre, Prinzessin: der Feind der Götter wird sterben, wenn ihn ein Pfeil ins Herz trifft. Darum trifft der Herr ihn nicht ins Herz, denn in seinem Herzen wohnt Vaidehi.
Chhand 99
एहि के हृदयँ बस जानकी जानकी उर मम बास है।मम उदर भुअन अनेक लागत बान सब कर नास है।।
सुनि बचन हरष बिषाद मन अति देखि पुनि त्रिजटाँ कहा।अब मरिहि रिपु एहि बिधि सुनहि सुंदरि तजहि संसय महा।।
ehi ke hṛdayaṃ basa jānakī jānakī ura mama bāsa hai |mama udara bhuana aneka lāgata bāna saba kara nāsa hai ||
suni bacana haraṣa biṣāda mana ati dekhi puni trijaṭāṃ kahā |aba marihi ripu ehi bidhi sunahi suṃdarī tajahi saṃsaya mahā ||
Janaki wohnt in seinem Herzen, und in Janakis Herz ist meine Wohnung. In mir sind viele Welten; wenn mein Pfeil trifft, wird alles vernichtet. Als Sita diese Worte hörte, war ihr Geist mit gemischter Freude und Trauer erfüllt; und Trijata sprach wieder: 'Nun wird der Feind sterben; höre es so, du Schöne, und wirf deinen großen Zweifel ab.'
Doha 99
काटत सिर होइहि बिकल छुटि जाइहि तव ध्यान।तब रावनहि हृदय महुँ मरिहहिं रामु सुजान।।99।।
kāṭata sira hoihi bikala chuṭi jāihi tava dhyāna |taba rāvanahi hṛdaya mahuṃ marihahiṃ rāmu sujāna ||99||
Wenn seine Köpfe abgeschlagen werden, wird er verwirrt und außer sich geraten, und seine Versenkung in dich wird entgleiten; dann wird der weise Rāma Rāvaṇa in seinem eigenen Herzen töten.
Frequently Asked Questions
परम्परागत मान्यता में लंका-काण्ड के इस युद्ध-खण्ड का पाठ ‘भय-नाश’, ‘दुर्बुद्धि-क्षय’, और ‘माया-भ्रम’ के कटने में सहायक माना जाता है, विशेषतः दोहा 96 के भाव (माया-काटी) और दोहा 99 के निष्कर्ष (रावण का हृदय में राम से मरण) को ‘विवेक-जागरण’ का फल कहा जाता है।
सामान्य सत्संग-परम्परा में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ नाम-जप को समपुट रूप में जोड़ा जाता है; कुछ परम्पराएँ संकट-निवारण हेतु ‘राम रक्षा’ भाव से ‘जय जय रघुवीर समर्थ’ का आवर्तन भी करती हैं (स्थानीय/संप्रदायानुसार भेद)।
Ask anything about Prakarana 10 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
