Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

महोदरवधः

The Slaying of Mahodara

गदांतांसुमहाघोरामापततनींमहाबलः ।सुग्रीवोरोषताम्राक्षस्समुद्यम्यमहाहवे ।।6.98.21।।आजघानगदांतस्यपरिघेणहरीश्वर ।पपात स गदोद्भिन्नःपरिघस्तस्यभूतले ।।6.98.22।।

gadāṁ tāṁ su-mahā-ghorām āpatantīṁ mahā-balaḥ |

sugrīvo roṣa-tāmrākṣaḥ samudyamya mahāhave ||6.98.21||

ājaghāna gadāṁ tasya parigheṇa harīśvaraḥ |

papāta sa gadodbhinnaḥ parighas tasya bhūtale ||6.98.22||

In jenem schrecklichen Zusammenprall erhob der mächtige Sugrīva—die Augen vor Zorn gerötet—seine eiserne Stange und schlug die heranstürmende Keule Mahodaras. Vom Schlag zersplittert, fiel die Keule zu Boden.

गदाम्mace
गदाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ताम्that
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
सु-महा-घोराम्very dreadful
सु-महा-घोराम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + महा (प्रातिपदिक) + घोर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (अतिशयेन महती च घोरा च)
आपतन्तीम्falling/coming down
आपतन्तीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआ-पत् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of गदाम्)
महाबलःmighty
महाबलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महद् बलं यस्य)
सुग्रीवःSugriva
सुग्रीवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रोष-ताम्र-अक्षःwith eyes reddened by anger
रोष-ताम्र-अक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootरोष (प्रातिपदिक) + ताम्र (प्रातिपदिक) + अक्षि/अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (रोषेण ताम्रे अक्षिणी यस्य = whose eyes are copper-red with anger)
समुद्यम्यhaving raised (his weapon)
समुद्यम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उद्-यम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया—‘having lifted/raised’
महाहवेin the great battle
महाहवे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + आहव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारयः; अधिकरण
आजघानstruck
आजघान:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-हन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
गदाम्the mace
गदाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
परिघेणwith an iron bar
परिघेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपरिघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण (instrument)
हरीश्वरःlord of the monkeys
हरीश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (हरीणाम् ईश्वरः)
पपातfell
पपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सःit/he
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
गद-उद्भिन्नःshattered/broken
गद-उद्भिन्नः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगदा (प्रातिपदिक) + उद्-भिद् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (गदया उद्भिन्नः = shattered by the mace/impact)
परिघःthe iron bar
परिघः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरिघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
भूतलेon the ground
भूतले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू-तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (भूमेः तलम्)

In that terrible conflict, seeing the mace broken and falling, mighty Sugriva, whose eyes turned red in anger, lifted up his iron bar, struck at the mace of the Rakshasa. The mace fell on the ground and broke into pieces.

S
Sugrīva
M
Mahodara
G
gadā (mace)
P
parigha (iron bar)
B
bhūtala (ground)

FAQs

Dharma in righteous warfare includes skill and measured response: Sugrīva meets force with force in open combat, protecting his side without treachery.

Mahodara’s thrown/charging mace is intercepted; Sugrīva counters with an iron bar, breaking the weapon and shifting momentum in the duel.

Sugrīva’s śaurya (heroic prowess) and presence of mind in battle—he times a defensive strike that neutralizes a lethal attack.