Shloka 21

कुम्भकर्णंहतंश्रुत्वाराघवेणमहाबलम् ।अतिकायं च दुर्मर्षंलक्ष्मणेनहतंतदा ।।।।प्रियंचेन्द्रजितंपुत्रंरावणोनावबुध्यते ।

kumbhakarṇaṃ hataṃ śrutvā rāghaveṇa mahābalam |

atikāyaṃ ca durmarṣaṃ lakṣmaṇena hataṃ tadā ||6.95.21||

priyaṃ cendrajitaṃ putraṃ rāvaṇo nāvabudhyate |

Selbst als er hörte, dass der überaus mächtige Kumbhakarṇa von Rāghava erschlagen worden war, und dass der schwer zu bezwingende Atikāya damals von Lakṣmaṇa getötet wurde, und dass auch sein geliebter Sohn Indrajit gefallen war, kam Rāvaṇa dennoch nicht zur Besinnung.

कुम्भकर्णम्Kumbhakarna
कुम्भकर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
हतम्killed
हतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कुम्भकर्णम्-विशेषणम्
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
राघवेणby Raghava (Rama)
राघवेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (करण/कर्तृ-हेतौ)
महाबलम्very mighty
महाबलम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहा-बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कुम्भकर्णम्-विशेषणम्; कर्मधारयः (महच्च तत् बलम्)
अतिकायम्Atikaya
अतिकायम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअतिकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
दुर्मर्षम्hard to endure/overcome
दुर्मर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदुर्-मर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अतिकायम्-विशेषणम्; कर्मधारयः (दुर्मर्षः)
लक्ष्मणेनby Lakshmana
लक्ष्मणेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
हतम्killed
हतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अतिकायम्-विशेषणम्
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
प्रियम्dear
प्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुत्रम्-विशेषणम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
इन्द्रजितम्Indrajit
इन्द्रजितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्रजित् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुत्रम्-समनाधिकरणम् (apposition)
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
रावणःRavana
रावणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
अवबुध्यतेrealizes/understands
अवबुध्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-बुध् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

"Kumbhakarna of extraordinary strength having been killed by Raghava, and even on hearing that Atikaya who is difficult to disregard, and Indrajith, dear son killed by Lakshmana also, Ravana has not realised."

K
Kumbhakarṇa
R
Rāma (Rāghava)
A
Atikāya
L
Lakṣmaṇa
I
Indrajit
R
Rāvaṇa

FAQs

A dhārmic life requires self-correction when evidence is clear. Refusing to acknowledge consequences—out of pride or delusion—deepens adharma and accelerates ruin.

News of the deaths of Ravana’s foremost champions reaches Lanka; yet Ravana remains unrepentant and unreflective, continuing the war.

By contrast, Rama and Lakshmana’s disciplined valor is implied; explicitly, the verse highlights Ravana’s lack of discernment (aviveka) and stubbornness.