Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Sarga 93: Rāvaṇa’s Grief and Fury after Indrajit’s Fall; Move to Slay Vaidehī and Ministerial Restraint

शूरंशूरेणसम्गम्यसम्युगेष्वपराजितः ।लक्ष्मणेनहतश्शूरःपुत्रस्तेमहेन्द्रजित् ।।।।गतस्सपरमान्लोकान्शरैस्सन्ताप्यलक्ष्मणम् ।

śūraṁ śūreṇa saṅgamya saṁyugeṣv aparājitaḥ |

lakṣmaṇena hataḥ śūraḥ putras te mahendrajit |

gataḥ sa paramāṁl lokān śaraiḥ santāpya lakṣmaṇam ||

Als Held auf Held im Kampf traf, wurde dein tapferer Sohn—Mahendrajit, in Schlachten niemals besiegt—von Lakṣmaṇa erschlagen. Nachdem er Lakṣmaṇa mit seinen Pfeilen schwer verwundet hatte, ist er in die höchsten Welten eingegangen.

शूरम्a hero
शूरम्:
Karma (कर्म/Object of संगम्य)
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शूरेणwith a hero
शूरेण:
Saha (सह/association)
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
संगम्यhaving engaged/met (in combat)
संगम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + गम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त (gerund); अर्थः: समागम्य/युद्धं कृत्वा
सम्युगेषुin battles
सम्युगेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootसम्युग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
अपराजितःundefeated
अपराजितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + पराजित (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formनञ्-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (पुत्रः इति विशेषण)
लक्ष्मणेनby Lakshmana
लक्ष्मणेन:
Karana (करण/Agent in passive)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
हतःkilled
हतः:
Kriya (क्रिया; predicative)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (पुत्रः इति विशेषण/विधेय)
शूरःthe hero
शूरः:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (पुत्रः इति विशेषणार्थे)
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी, एकवचन
महेन्द्रजित्Mahendrajit (Indrajit)
महेन्द्रजित्:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootमहा + इन्द्र + जित् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (महेन्द्रं जितवान्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (पुत्रः इति विशेषण/नाम)
गतःgone
गतः:
Kriya (क्रिया; predicative)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परमान्highest
परमान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (लोकान् इति विशेषण)
लोकान्worlds/realms
लोकान्:
Karma (कर्म/Object of गतः; destination as accusative)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सन्ताप्यhaving tormented
सन्ताप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + तप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त (gerund); अर्थः: पीडयित्वा
लक्ष्मणम्Lakshmana
लक्ष्मणम्:
Karma (कर्म/Object of सन्ताप्य)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

'Let that supreme bow and the great arrows bestowed to me, by Brahma the creator who was pleased, when I fought in battle between Devas and Asuras, be brought to destroy Rama and Lakshmana today accompanied by hundreds of trumpets.'

R
Rāvaṇa
L
Lakṣmaṇa
M
Mahendrajit/Indrajit

FAQs

Satya (truth) in reporting—even when painful—is necessary for right action; the war narrative underscores that reality must be faced, not denied through pride.

A report is delivered to Rāvaṇa that Indrajit (Mahendrajit) has been killed by Lakṣmaṇa after a fierce exchange.

Valor is acknowledged on both sides (hero meeting hero), while the messenger’s role implicitly emphasizes truthful communication under pressure.