Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

निकुम्भवधः — The Slaying of Nikumbha

Hanuman’s Duel

अथनिनदतिसादितेनिकुम्भेपवनसुतेनरणेबभूवयुद्धम् ।दशरथसुतराक्षसेन्द्रसून्वोर्भृशतरमागतरोषयोस्सुभीमम् ।।।।

atha ninadati sā dite nikumbhe pavanasutena raṇe babhūva yuddham | daśarathasuta-rākṣasendra-sūnvor bhṛśataram āgata-roṣayoḥ subhīmam ||

Als Nikumbha, noch schreiend, auf dem Schlachtfeld vom Sohn des Windgottes erschlagen wurde, erhob sich ein überaus schrecklicher und wilder Kampf zwischen Daśarathas Sohn und dem Sohn des Rākṣasa-Königs, beide von heftigstem Zorn entflammt.

अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक
निनदतिwhile (he) was roaring
निनदति:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootनि-√नद् (धातु)
Formकृदन्त; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्तरि (present active participle); पुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (निकुम्भे)
सादितेwhen (he) was felled
सादिते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Root√सद्/साद् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (past passive participle) "brought down/destroyed"; पुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (निकुम्भे)
निकुम्भेin/when Nikumbha (was)
निकुम्भे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिकुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
पवनसुतेनby the son of the wind
पवनसुतेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपवन + सुत (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (पवनस्य सुतः); पुल्लिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
रणेin battle
रणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
बभूवarose/happened
बभूव:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद, perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
दशरथसुतराक्षसेन्द्रसून्वोःof Dasharatha's son and the demon-king's son
दशरथसुतराक्षसेन्द्रसून्वोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदशरथ-सुत + राक्षस-इन्द्र-सूनु (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (दशरथसुतः च राक्षसेन्द्रसूनुः च); पुल्लिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), द्विवचन
भृशतरम्more fiercely
भृशतरम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृश + तर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग; तृतीय-तुल्यतम (comparative adverb): "more intensely"
आगतरोषयोःof the two whose wrath had arisen
आगतरोषयोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootआगत + रोष (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (आगतः रोषः यस्य); पुल्लिङ्ग, षष्ठी, द्विवचन; विशेषण (द्वन्द्वपदस्य)
सुभीमम्very dreadful
सुभीमम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु + भीम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (युद्धम्)

And thereafter as Nikumbha killed by windgod's son was crying aloud in the battlefield, a violent and fierce war took place between the highly disturbed son of Dasharatha and Rakshasa Makara.

N
Nikumbha
H
Hanumān
R
Rāma (Daśaratha’s son)

FAQs

Dharma in conflict includes vigilance over anger: the verse notes furious wrath driving combat, implicitly contrasting raw rage with Rāma’s ideal of controlled righteous action.

After Nikumbha’s fall, the larger war intensifies, shifting focus to a fierce duel involving Rāma and a rākṣasa prince.

Rāma’s steadfast leadership under provocation—facing escalating violence while continuing the righteous campaign.