Previous Verse
Next Verse

Shloka 69

औषधिपर्वताहरणम् / The Retrieval of the Herb

Bearing Mountain

स भास्कराध्वानमनुप्रपन्नस्तंभास्कराभंशिखरंप्रगृह्य ।बभौतदाभास्करसन्निकाशोरवेस्समीपेप्रतिभास्कराभः ।।6.74.69।।

sa bhāskarādhvānam anuprapannas taṃ bhāskarābhaṃ śikharaṃ pragṛhya |

babhau tadā bhāskara-sannikäśo raveḥ samīpe prati-bhāskarābhaḥ ||6.74.69||

Dem Sonnenpfad folgend und jenen Gipfel tragend, der wie die Sonne strahlte, leuchtete er nahe beim Sonnenball selbst—als wäre eine zweite Sonne an seiner Seite erschienen.

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम (pronoun)
भास्कराध्वानम्the sun’s path/region
भास्कराध्वानम्:
कर्म (Karma/Object; गत्यर्थे गन्तव्य-देशः)
TypeNoun
Rootभास्कर-अध्वन् (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (भास्करस्य अध्वानम् = the sun's path/region)
अनुप्रपन्नःhaving entered/betaken himself to
अनुप्रपन्नः:
कर्तृविशेषणम् (Qualifier of Karta)
TypeAdjective
Rootअनु-प्र-√पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (past participle, क्त), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मणि/कर्तरि प्रयोगे 'having resorted to/entered'
तम्that (it/him)
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्; सर्वनाम
भास्कराभम्radiant like the sun
भास्कराभम्:
कर्मविशेषणम् (Qualifier of Object)
TypeAdjective
Rootभास्कर-आभ (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्; उपमान-तत्पुरुषः (भास्करस्य आभा इव = sun-like radiance)
शिखरम्peak/summit
शिखरम्:
कर्म (Karma/Object; of प्रगृह्य)
TypeNoun
Rootशिखर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्
प्रगृह्यhaving taken up
प्रगृह्य:
क्रियाविशेषणम् (Adverbial; पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र-√ग्रह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त-अव्यय)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त-अव्ययम् (gerund/absolutive), 'having seized/taken up'
बभौshone/appeared
बभौ:
क्रिया (Verb; of Karta)
TypeVerb
Root√भा (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
तदाthen
तदा:
कालाधिकरणम् (Kāla-adhikaraṇa/Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)
भास्करसन्निकाशःresembling the sun
भास्करसन्निकाशः:
कर्तृविशेषणम् (Qualifier of Karta)
TypeAdjective
Rootभास्कर-सन्निकाश (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (Nominative), एकवचनम्; तत्पुरुषः (भास्करस्य सन्निकाशः = resembling the sun)
रवेःof the sun
रवेः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation; with समीपे)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी (Genitive), एकवचनम्
समीपेnear
समीपे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootसमीप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी (Locative), एकवचनम्; स्थानवाचकः
प्रतिभास्कराभःradiant like another sun
प्रतिभास्कराभः:
कर्तृविशेषणम् (Qualifier of Karta)
TypeAdjective
Rootप्रति-भास्कर-आभ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (Nominative), एकवचनम्; तत्पुरुषः (प्रतिभास्कर इव आभा यस्य = like a second sun in radiance)

The two heroes, Hanuman and Vibheeshana, and the foremost of Rakshasas with torch in hand searched for the left over Vanaras in the battlefield.

H
Hanumān
S
Sun (Ravi/Bhāskara)
M
mountain peak (śikhara)

FAQs

Dharma is steadiness of purpose: even cosmic obstacles or awe-inspiring heights do not distract one from a righteous duty undertaken for others’ welfare.

Hanumān flies so high with the radiant mountain peak that he seems like another sun near the Sun’s own course.

Fearless perseverance—undaunted movement toward the goal, sustained by devotion and duty.