Previous Verse
Next Verse

Shloka 68

औषधिपर्वताहरणम् / The Retrieval of the Herb

Bearing Mountain

सतसमुत्पाट्यखमुत्पपातवित्रास्यलोकान् ससुरासुरेन्द्रान् ।संस्तूयमानःखचरैरनेकैर्जगामवेगाद्गरुडोग्रवेगः ।।6.74.68।।

sa taṃ samutpāṭya kham utpapāta vitrāsya lokān sa-surāsurendrān |

saṃstūyamānaḥ khacarair anekair jagāma vegād garuḍogra-vegaḥ ||6.74.68||

Nachdem er jenen Berg ausgerissen hatte, sprang er in den Himmel empor; und, mit einer Wucht wie Garuḍas Sturm dahinjagend, versetzte er die Welten in Schrecken—selbst die Herren der Götter und Dämonen—während viele Himmelswesen ihn priesen.

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तम्it/that (peak)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समुत्पाट्यhaving uprooted
समुत्पाट्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम् + उत् + पट्/पाट् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having torn up/uprooted’
खम्the sky
खम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उत्पपातleapt up
उत्पपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + पत् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘leapt up/flew up’
वित्रास्यhaving terrified
वित्रास्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि + त्रस् (धातु) + ल्यप्/तुमुन्-भाव?
Formअव्ययकृदन्त (gerund-like; ‘having terrified’), from वि+त्रस् ‘to frighten’
लोकान्worlds/people
लोकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
ससुरासुरेन्द्रान्the chiefs of gods and demons
ससुरासुरेन्द्रान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुर + असुर + इन्द्र (प्रातिपदिक; समास)
Formद्वन्द्व (सुराश्च असुराश्च) + ‘इन्द्र’ (chiefs) बहुव्रीह्यर्थे/तत्पुरुषे ‘their chiefs’; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
संस्तूयमानःbeing praised
संस्तूयमानः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + स्तु (धातु) + यमान (कृदन्त; कर्मणि वर्तमान)
Formकर्मणि वर्तमान-कृदन्त (passive present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being praised’
खचरैःby aerial beings
खचरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootखचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘sky-goers’
अनेकैःmany
अनेकैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनेक (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
जगामwent
जगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘went’
वेगात्swiftly
वेगात्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; ‘with speed’
गरुडोग्रवेगःof Garuḍa-like terrible speed
गरुडोग्रवेगः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगरुड + उग्रवेग (प्रातिपदिक; समास)
Formबहुव्रीहि (गरुड इव उग्रः वेगः यस्य/‘having Garuḍa-like fierce speed’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Resembling the Sun closely, radiant like the Sun he was taking the top of the mountain, betaking himself in the vicinity of the Sun he was like another Sun.

H
Hanumān (implied by continuation: son of Vāyu in next verse)
G
Garuḍa
M
mountain (for Mahauṣadhis)

FAQs

Power is shown as righteous only when used for protection and restoration. Hanumān’s overwhelming strength is directed toward healing and saving lives, aligning might with Dharma.

Hanumān uproots the mountain bearing the life-restoring herbs and flies rapidly through the sky back toward the battlefield, astonishing celestial beings.

Single-minded service (sevā) and heroic resolve—extraordinary capability guided by a truthful, compassionate mission.