Shloka 64

औषधिपर्वताहरणम् / The Retrieval of the Herb

Bearing Mountain

Devanagari script

महौषध्यस्ततस्सर्वास्तस्मिन् पर्वतसत्तमे ।विज्ञायार्थिनमायान्तंततोजग्मुरदर्शनम् ।।6.74.64।।

Transliteration

mahauṣadhyas tataḥ sarvās tasmin parvatasattame | vijñāyārthinam āyāntaṃ tato jagmur adarśanam || 6.74.64 ||

Translation

Da erkannten auf jenem vortrefflichen Berg alle großen Heilkräuter, dass ein Suchender ihretwegen gekommen war, und sie entschwanden dem Blick.

Word by Word

• महौषध्यः: great herbs
• महौषध्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा-औषधि (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• ततः: then; thereafter
• ततः: Apadana (अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, अपादान/क्रमवाचक (from then/thereafter)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; महौषध्यः इत्यस्य विशेषण

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• पर्वतसत्तमे: in the best mountain
• पर्वतसत्तमे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्वत-सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पर्वतानां सत्तमः), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• विज्ञाय: having perceived
• विज्ञाय: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-ज्ञा (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्ययभाव कृदन्त (absolutive), 'having known/perceived'

• अर्थिनम्: a seeker
• अर्थिनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आयान्तम्: coming
• आयान्तम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-या (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), द्वितीया एकवचन, पुंलिङ्ग; अर्थिनम् इत्यस्य विशेषण

• ततः: then
• ततः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रमवाचक

• जग्मुः: went
• जग्मुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• अदर्शनम्: to invisibility; out of sight
• अदर्शनम्: Gati-Karma (गतिकर्म)
• Type: Noun
• Root: अदर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गत्यर्थक्रियायां लक्ष्यस्थान (to invisibility)

Context

Perceiving a seeker coming for them, the herbs all over the wonderful mountain disappeared.

Characters & Entities

• Hanumān (implied seeker)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is tested by obstacles: righteous aims may still face concealment and delay, requiring patience and steadiness rather than despair.

What is the narrative situation?

As Hanumān arrives to obtain the herbs, the powerful herbs mysteriously become invisible.

Which character virtue is emphasized?

Kṣānti (forbearance) is implicitly demanded—though the scene soon shows how difficult that restraint becomes.