Previous Verse
Next Verse

Shloka 62

औषधिपर्वताहरणम् / The Retrieval of the Herb

Bearing Mountain

स तंसमीक्ष्यानलरश्मिदीप्तंविसिष्मियेवासवदूतसूनुः ।आवृत्यतंचौषधिपर्वतेन्द्रंतत्रौषधीनांविचयंचकार ।।6.74.62।।

sa taṃ samīkṣyānalaraśmidīptaṃ visiṣmiye vāsavadūtasūnuḥ | āvṛtya taṃ cauṣadhiparvatendraṃ tatrāuṣadhīnāṃ vicayaṃ cakāra || 6.74.62 ||

Als er jenen Berg sah, der in feuergleichen Strahlen leuchtete, geriet der Sohn des Boten Vāsavas (Hanumān) in Staunen; den Herrn der kräutertragenden Berge umkreisend, prüfte er dort die Kräuter und suchte sie zu erkennen.

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तम्that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समीक्ष्यhaving looked at
समीक्ष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-ईक्ष् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्ययभाव कृदन्त (absolutive), 'having observed'
अनलfire
अनल:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, समासपूर्वपद
रश्मिray
रश्मि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, समासपूर्वपद
दीप्तम्blazing
दीप्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तम् इत्यस्य विशेषण
विसिष्मियेwas astonished
विसिष्मिये:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मि (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग 'वि'
वासवदूतसूनुःson of Vasava's messenger (i.e., son of Vayu)
वासवदूतसूनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवासव-दूत-सूनु (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वासवस्य दूतस्य सूनुः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; हनुमान्
आवृत्यhaving circled
आवृत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-वृत् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्ययभाव कृदन्त (absolutive), 'having gone around/covered'
तम्that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
औषधिपर्वतेन्द्रम्the lordly herb-mountain
औषधिपर्वतेन्द्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootऔषधि-पर्वत-इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (औषधीनां पर्वतेन्द्रः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
औषधीनाम्of herbs
औषधीनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootऔषधि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
विचयम्selection; search
विचयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविचय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चकारdid; made
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन

Observing the herbs blazing like fire, he was astonished at the herbs on the mountain and went round thinking of the names of herbs (asked by Jambavan).

H
Hanumān
V
Vāsava (Indra)

FAQs

Dharma involves prajñā (discernment) in service: the goal is healing, but it must be pursued with careful identification and responsibility.

Hanumān reaches the blazing herb-mountain, circles it, and tries to identify the specific herbs needed.

Viveka (discriminating judgment) allied to devotion to duty—he does not act blindly even under time pressure.