Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

तमापतन्तंसम्प्रेक्ष्यकुम्भकर्णःप्लवङ्गमम् ।तस्थौविवृतसर्वाङ्गोवानरेन्द्रस्यसम्मुखः ।।।।

tam āpatantaṃ samprekṣya kumbhakarṇaḥ plavaṅgamam | tasthau vivṛtasarvāṅgo vānarendrasya sammukhaḥ ||

Als Kumbhakarṇa den Affenkönig heranstürmen sah, blieb er ihm gegenüber stehen, den ganzen Leib gestrafft und zum Zusammenprall bereit.

तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आपतन्तम्approaching
आपतन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootआ-√पत् (धातु)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; modifies तम्
सम्प्रेक्ष्यhaving seen
सम्प्रेक्ष्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-√प्रेक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), 'having observed'
कुम्भकर्णःKumbhakarna
कुम्भकर्णः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्लवङ्गमम्the monkey
प्लवङ्गमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; apposition to तम् (Sugriva)
तस्थौstood
तस्थौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
विवृतसर्वाङ्गःwith all limbs spread/braced
विवृतसर्वाङ्गः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविवृत (वि-√वृ) + सर्व + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: विवृतानि सर्वाणि अङ्गानि यस्य; क्त (PPP) + समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; adjective of कुम्भकर्णः
वानरेन्द्रस्यof the monkey-king
वानरेन्द्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवानर + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: वानराणाम् इन्द्रः; पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
सम्मुखःfacing (him)
सम्मुखः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate adjective: 'facing'

Kumbhakarna, looking at the monkey Lord advancing towards him, stood in front of all limbs braced.

K
Kumbhakarṇa
S
Sugrīva

FAQs

It presents the disciplined aspect of combat—meeting an opponent directly and preparing oneself—an element of yuddha-dharma even amid a larger unrighteous war.

Kumbhakarṇa sees Sugrīva charging and squares up, readying his body to receive or counter the attack.

Steadfastness and readiness (dhairya): standing firm in the face of an incoming assault.