Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

प्रक्षिप्ताःकुम्बकर्णेनवक्त्रेपातालसन्निभे ।नासापुटाभ्यांनिर्जग्मुःकर्णाभ्यांचैववानराः ।।।।

prakṣiptāḥ kumbakarṇena vaktre pātālasannibhe |

nāsāpuṭābhyāṃ nirjagmuḥ karṇābhyāṃ caiva vānarāḥ |

Von Kumbhakarṇa in seinen Mund geschleudert, der dem Pātāla selbst glich, kamen die Vānaras durch seine Nasenlöcher wieder heraus — und auch durch seine Ohren.

bāhubhyāmwith (his) two arms
bāhubhyām:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbāhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), द्विवचन
vānarānmonkeys
vānarān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
sarvānall
sarvān:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्मविशेषण
pragṛhyahaving seized
pragṛhya:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootgrah (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), उपसर्गः प्र-; पूर्वकालिक क्रिया
saḥhe
saḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mahābalaḥmighty
mahābalaḥ:
Kartṛ-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā-bala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (महद् बलं यस्य)
bhakṣyāmāsabegan to devour
bhakṣyāmāsa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhakṣ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; आरम्भार्थक-प्रयोग (began to devour)
saṅkruddhaḥenraged
saṅkruddhaḥ:
Kartṛ-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṅkruddha (कृदन्त; √krudh with sam-)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण
garuḍaḥGaruḍa
garuḍaḥ:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootgaruḍa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान
pannagānserpents
pannagān:
Upameya (उपमेय)
TypeNoun
Rootpannaga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
ivalike
iva:
Upamāna-dyotaka (उपमानद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय

As Kumbhakarna thrust Vanaras into his mouth, the Vanaras came out through his nostrils and also through his ears.

K
Kumbhakarna
V
Vānara
P
Pātāla

FAQs

The imagery warns that adharma becomes a consuming abyss; dharma, by contrast, requires boundaries and protection of life even amid conflict.

Kumbhakarṇa swallows or forces Vānaras into his mouth, yet they escape, bursting out through his nostrils and ears.

Jīvitāśā and tenacity—the Vānaras’ instinct to survive and continue resisting.