HomeRamayanaYuddha KandaSarga 67Shloka 103
Previous Verse
Next Verse

Shloka 103

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

पीड्यमानस्तदस्त्रंतुविशेषंतत्सराक्षसः ।ततश्चुकोपबलवान्सुमित्रानन्दवर्दनः ।।।।

pīḍyamānas tad astraṃ tu viśeṣaṃ tat sa rākṣasaḥ |

tataś cukopa balavān sumitrānandavardhanaḥ ||

Von dieser Waffe gequält, wehrte der Rakshasa sie ab und machte ihre besondere Kraft zunichte; da entbrannte der mächtige Lakshmana, der die Freude Sumitras mehrt, in Zorn.

pīḍyamānaḥbeing tormented
pīḍyamānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpīḍ (धातु)
Formशानच्/मान (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'being tormented'
tatthat
tat:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अस्त्रम् इत्यस्य विशेषणम्
astramweapon/missile
astram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootastra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: 'but/indeed')
viśeṣama special act/measure
viśeṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviśeṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'special (measure)'
tatthat
tat:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; viśeṣam इत्यस्य विशेषणम्
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
rākṣasaḥthe rākṣasa
rākṣasaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tataḥthereupon
tataḥ:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formकाल/अनन्तरार्थक-अव्यय (adverb: 'then/thereupon')
cukopabecame enraged
cukopa:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkup (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
balavānmighty
balavān:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbalavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sumitrānandavardhanaḥenhancer of Sumitrā's joy (Lakṣmaṇa)
sumitrānandavardhanaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsumitrā + ānanda + vardhana (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: 'सुमित्रायाः आनन्दस्य वर्धनः' (enhancer of Sumitrā's joy); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Kumbhakarna having been tormented, put an end to the dart (of Lakshmana). Mighty Lakshmana there upon flew into a rage.

L
Lakṣmaṇa
K
Kumbhakarṇa
S
Sumitrā

FAQs

It underscores that in dharmic struggle, obstacles and reversals are expected; the ethical challenge is to respond with steadiness and right intent rather than letting anger become the decision-maker.

Kumbhakarṇa neutralizes Lakṣmaṇa’s missile; Lakṣmaṇa reacts with intensified anger as the fight hardens.

Determination under setback—Lakṣmaṇa does not retreat even when his weapon’s effect is checked.