Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

कुम्भकर्णोपदेशः

Kumbhakarna’s Counsel and War-Boast to Ravana

त्रयाणांपञ्चधायोगंकर्मणांयःप्रपश्यति ।सचिवैस्समयंकृत्वा स सभ्येवर्ततेपथि ।।6.63.7।।

trayāṇāṃ pañcadhā-yogaṃ karmaṇāṃ yaḥ prapaśyati |

sacivaiḥ samayaṃ kṛtvā sa sabhye vartate pathi ||6.63.7||

Wer voraussieht, wie Staatskunst in ihren drei Weisen und nach ihren fünf Erwägungen anzuwenden ist, und nach Beratung mit den Ministern zur rechten Zeit handelt, der wandelt im königlichen Rat auf dem rechten Pfad.

त्रयाणाम्of three
त्रयाणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), बहुवचन; genitive = 'of three'
पञ्चधाin five ways
पञ्चधा:
क्रियाविशेषण (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootपञ्चधा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) = 'in five ways'
योगम्combination / arrangement
योगम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; object of प्रपश्यति
कर्मणाम्of actions
कर्मणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; 'of actions'
यःhe who
यः:
कर्ता (कर्तृ)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
प्रपश्यतिperceives / considers
प्रपश्यति:
क्रिया (क्रियापद)
TypeVerb
Rootप्र + पश्य् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
सचिवैःwith ministers
सचिवैः:
सहकारक/सह (सह)
TypeNoun
Rootसचिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; instrumental = 'with/by ministers'
समयम्agreement / proper arrangement
समयम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootसमय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; object of कृत्वा
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
पूर्वकालक्रिया (क्त्वा-प्रयोगः)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) = 'having done/made'
सःhe
सः:
कर्ता (कर्तृ)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
सभ्येproperly / as a gentleman
सभ्ये:
क्रियाविशेषण (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootसभ्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत्/निपातवत् प्रयोग; अर्थे 'सम्यक्/सभ्यवत्' = 'properly, like a gentleman'
वर्ततेconducts himself / proceeds
वर्तते:
क्रिया (क्रियापद)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
पथिon the path
पथि:
अधिकरण (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootपथिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

" All beings all over will be eaten now. For a long time Kumbhakarna was sleeping. Now you will see that the food of all the three worlds, earth, heaven and intermediate region will not be enough to fill my stomach."

R
Rāvaṇa (implied addressee)
S
saciva (ministers)
S
sabhā (royal assembly)

FAQs

Rajadharma is grounded in deliberation: right governance requires consultation and timely, well-considered action rather than solitary impulsive will.

Counsel is being framed for the rākṣasa-king on how to decide and act properly amid crisis and impending battle.

Wise leadership—strategic foresight joined with accountability to counsel.