Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

कुम्भकर्णविबोधनम्

The Awakening of Kumbhakarna

सपराजितमात्मानंप्रहस्तंचनिषूदितम् ।।।।ज्ञात्वारक्षोबलंभीममादिदेशमहाबलः ।

sa parājitam ātmānaṃ prahastaṃ ca niṣūditam |

jñātvā rakṣobalaṃ bhīmam ādi-deśa mahābalaḥ ||6.60.14||

Als er erkannte, dass er selbst zurückgeschlagen und Prahasta erschlagen worden war, erteilte der Gewaltige dem furchterregenden Heer der Rākṣasas seine Befehle.

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; सर्वनाम
पराजितम्defeated
पराजितम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootपराजित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जि (धातु) उपसर्गः परा)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त)
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
प्रहस्तम्Prahastha
प्रहस्तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootप्रहस्त (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
and
:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
निषूदितम्slain
निषूदितम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootनिषूदित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सूद् (धातु) उपसर्गः नि)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund/absolutive)
रक्षोबलम्the rākṣasa-force
रक्षोबलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootरक्षस् + बल (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (रक्षसां बलम्)
भीमम्terrific
भीमम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; विशेषणम् (qualifier of रक्षोबलम्)
आदिदेशcommanded
आदिदेश:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√दिश् (धातु) उपसर्गः आ
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
महाबलःthe mighty one
महाबलः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; कर्मधारयः (महच्च तत् बलं यस्य/महाबलः)

"Let him be instructed that Prahastha endowed with mighty prowess has been defeated and killed."

R
Ravana
P
Prahasta

FAQs

Accountability to reality is necessary for duty: recognizing loss and responding with organized action is a practical aspect of leadership (though dharma depends on the cause served).

After battlefield setbacks and Prahasta’s death, Rāvaṇa reorganizes and directs his forces for continued defense.

Resolve and command-capacity under pressure—rapid decision and mobilization after defeat.